Nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Nguyễn Văn Quý trong lần sang Mỹ dự phiên tranh tụng tháng 6-2007.

Ngày 22-2, Tòa phúc thẩm liên bang Mỹ đã quyết định giữ nguyên phán quyết của Tòa án Niu Y-oóc về vụ kiện của các nạn nhân chất độc da cam/ đi-ô-xin Việt Nam, cho rằng bên nguyên đã "không đưa ra đủ lý lẽ để buộc tội các công ty hóa chất của Mỹ". Tòa phúc thẩm liên bang Mỹ đã phán quyết rằng họ đồng ý với phán quyết trước, là chất độc da cam/đi-ô-xin được sử dụng "nhằm bảo vệ quân đội Mỹ, chứ không phải vũ khí chống dân thường".

Ngay sau khi Tòa phúc thẩm liên bang Mỹ ra phán quyết, luật sư của bên nguyên, ông Giô-na-than Mo nói: "Phán quyết đưa ra không công bằng và vô đạo đức". Các nguyên đơn là các nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam sẽ kháng cáo lên tòa Tối cao Mỹ. Giáo sư Nguyễn Trọng Nhân, Phó chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam (VAVA) tuyên bố: "Chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh tới khi giành thắng lợi. Chúng tôi đã xác định thái độ kiên trì đấu tranh. VAVA sẽ tiếp tục vận động dư luận trong và ngoài nước, kể cả dư luận Mỹ, đấu tranh cho đến khi giành được công lý. Cuộc đấu tranh của các nạn nhân Việt Nam không đơn độc, mà có sự hợp tác với cuộc đấu tranh của các nạn nhân da cam thế giới, trong đó có Mỹ".

Trao đổi với phóng viên báo Quân đội nhân dân, ông Mai Thế Chính, Trưởng ban tuyên truyền của VAVA, nói: "Phán quyết của tòa án Mỹ rất phi lý và không công bằng. Tại sao những người Việt Nam là nạn nhân trực tiếp của chất độc da cam/đi-ô-xin lại bị bỏ quên, trong khi các cựu chiến binh Mỹ, Ô-xtrây-li-a, Niu Di-lân, Hàn Quốc tham gia chiến tranh chống nhân dân Việt Nam lại được bồi thường?".

Trong cuộc chiến tranh Việt Nam, quân đội Mỹ đã rải xuống miền Trung và miền Nam Việt Nam một lượng ước khoảng 76,9 triệu lít thuốc diệt cỏ, trong đó phần lớn là chất độc da cam. Ước tính Việt Nam có khoảng 2,1 đến 4,8 triệu người bị phơi nhiễm trực tiếp với đi-ô-xin, chưa kể số người là con cháu bị ảnh hưởng.

Năm 2004, đại diện cho các nạn nhân chất độc da cam /đi-ô-xin tại Việt Nam đã nộp đơn kiện 37 công ty sản xuất hóa chất Mỹ từng cung cấp thuốc diệt cỏ có chứa chất độc cực mạnh đi-ô-xin cho quân đội Mỹ sử dụng trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam. Đơn kiện trên đã bị Thẩm phán Giắc Oen-xtên tại Tòa án Niu Y-oóc bác vào tháng 3-2005. Tháng 9-2005, nguyên đơn là các nạn nhân da cam/đi-ô-xin Việt Nam đã kháng án lên Tòa phúc thẩm liên bang Mỹ. Ngày 18-6-2007, tại tòa phúc thẩm Mỹ đã diễn ra phiên tranh tụng miệng giữa hai bên.

Để chuẩn bị cho phiên tranh tụng này, ngày 9-6-2007, đoàn nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam đã lên đường sang Mỹ. Cả bốn nạn nhân tham gia đoàn đều rất ốm yếu vì mang trong mình nhiều di chứng của chất da cam. Tuy nhiên, họ vẫn quyết tâm đi tìm công lý cho hàng triệu nạn nhân cùng cảnh ngộ.

Sau chuyến đi, lần lượt hai nạn nhân là ông Nguyễn Văn Quý và bà Nguyễn Thị Hồng đã qua đời. Ông Quý chết vì căn bệnh ung thư dạ dày, hậu quả của chất độc da cam. Còn bà Hồng chết vì suy tim, cao huyết áp, thiếu máu não, ung thư vú di căn xương, dạ dày, xơ gan, sỏi túi mật và bàng quang.

ĐẶNG NGUYỄN