QĐND - Ngành Nông nghiệp đang kỳ vọng vào sự đột phá mới trong sản xuất, tiêu thụ lúa khi triển khai mô hình “Cánh đồng mẫu lớn”. Thế nhưng, hiện nay đa số các doanh nghiệp xuất khẩu, tiêu thụ lúa gạo trong nước vẫn chưa vào cuộc.

Thực ra, cũng đã có một vài doanh nghiệp thu mua lúa tham gia mô hình này. Tuy nhiên, do thiếu nguồn nhân lực, phương tiện, nguồn vốn và hệ thống thu mua nên quy mô thu mua còn nhỏ, chỉ từ vài trăm đến một vài nghìn héc-ta, không có năng lực mở rộng diện tích thu mua. Một số doanh nghiệp cũng tích cực tham gia, đang đầu tư lớn xây dựng hệ thống kho chứa, sấy, chế biến, nhưng do mới tham gia xuất khẩu lúa gạo nên thị trường còn hạn chế, vẫn phải bán sản phẩm thông qua một doanh nghiệp xuất khẩu khác. Trong khi đó, phương thức phổ biến hiện nay của các doanh nghiệp là mua sản phẩm thông qua thương lái từ nhiều nguồn khác nhau, dẫn đến sản phẩm không cùng một giống, không cùng thời điểm thu hoạch, cách phơi sấy, chế biến… làm chất lượng gạo chưa cao.

Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Bùi Bá Bổng, để khắc phục khó khăn, hạn chế trong tiêu thụ lúa gạo tại các mô hình "Cánh đồng mẫu lớn" ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, Bộ đã đề nghị các công ty thành viên của Hiệp hội Lương thực Việt Nam tại các tỉnh sẽ là đơn vị chủ trì, làm đầu mối liên kết nông dân và các doanh nghiệp ký kết hợp đồng đầu tư “đầu vào” cũng như thu mua lúa gạo, từng bước xây dựng vùng nguyên liệu sản xuất của mỗi doanh nghiệp. Các địa phương tổ chức thêm nhiều loại hình tiêu thụ lúa khác như: Hợp tác xã, tổ hợp tác hoặc nhóm nông dân đứng ra làm dịch vụ thu mua, tập hợp lúa trong mô hình "Cánh đồng mẫu lớn" giống như một thương lái để bán cho doanh nghiệp xuất khẩu hoặc nhà máy xay xát. Một hình thức khác cũng nên khuyến khích, đó là các doanh nghiệp cung ứng vật tư nông nghiệp có thể thu hồi tiền bán vật tư thông qua việc thu lại lúa thương phẩm, sau đó bán cho doanh nghiệp xuất khẩu hoặc nhà máy xay xát…

Được biết, Bộ NN&PTNT cũng đã đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương, Hiệp hội Lương thực Việt Nam, các doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu gạo tham gia liên kết thu mua lúa tại các mô hình "Cánh đồng mẫu lớn". Việc thu mua lúa trong mô hình này có sự khác biệt cơ bản so với việc thu mua như các doanh nghiệp đang làm là sản phẩm đồng nhất về giống, thời gian thu hoạch, phương thức sấy, xay xát nên chất lượng gạo gia tăng. Nếu doanh nghiệp tổ chức và bố trí tốt hệ thống thu mua (thương lái được đào tạo, máy sấy tốt, kho chứa xay xát…) và chủ động ký kết trước các hợp đồng xuất khẩu gạo ổn định theo chủng loại giống, giá cả, thời gian… thì mô hình "Cánh đồng mẫu lớn" sẽ phát triển tốt, từng bước xây dựng được thương hiệu lúa gạo Việt Nam trên thị trường thế giới.

LÊ THIẾT HÙNG