QĐND - Trong buổi ra mắt tập bút ký, phóng sự báo chí “Nơi đầu nguồn sông Hậu” của Đại tá, nhà báo Bùi Ngọc Nội, do Nhà xuất bản QĐND ấn hành, có người cho rằng, đầu đề ấy chưa phản ánh đầy đủ nội dung cuốn sách. Thực ra, với một cuốn sách là tập hợp nhiều bài bút ký, phóng sự rất khó chọn một cái tên bao trùm lên toàn bộ tác phẩm. Với thể tài mang tính chất báo chí lại càng khó hơn. Tuy vậy, tôi cho rằng, Bùi Ngọc Nội đặt tên cho cuốn sách mà anh đã gom những bài đặc sắc nhất của chặng đường 30 năm làm báo, cũng có lý. Trong chặng đường ấy, Bùi Ngọc Nội đã hoạt động, tác nghiệp, chủ yếu ở Nam Bộ và dòng sông Hậu có nhiều kỷ niệm với anh.
 |
Bút ký, phóng sự báo chí thông thường viết về đề tài thời sự hoặc lịch sử, dựng lên chân dung con người và vùng đất. Dĩ nhiên, với thể loại này không thể hư cấu nhưng rất cần sáng tạo trong cách thể hiện. Bùi Ngọc Nội thiên về tư liệu, những sự kiện anh tiếp xúc qua nhân chứng hay qua sách báo, rất chính xác. Anh viết về làng Chè, nơi anh sinh ra và lớn lên, với những sự kiện tiêu biểu cho cuộc kháng chiến của nhân dân vùng Hà Nam. Đó là những trận đánh Pháp hết sức khốc liệt, những trận càn quét dã man của quân viễn chinh, sự chiến đấu ngoan cường của bộ đội và dân quân du kích trong vùng. Thời bấy giờ, giữa quân ta và quân Pháp chưa cân sức, giặc Pháp huy động máy bay oanh tạc dữ dội vào khu vực núi Chùa, nhiều chiến sĩ đã hy sinh anh dũng, bị đất đá vùi sâu. Và, đến mãi những năm 90 của thế kỷ trước, thỉnh thoảng vẫn có xương cốt liệt sĩ bị mưa lũ đẩy ra. Chính quyền và nhân dân làng Chè khâm lượm, tổ chức lễ truy điệu, đưa về nghĩa trang liệt sĩ an táng. Đến nay, ở nghĩa trang ấy có tới 200 mộ liệt sĩ chưa tìm được tên tuổi, quê quán.
Từ vùng quê ấy, Bùi Ngọc Nội nhập ngũ, vào chiến trường là chiến sĩ thông tin Miền (B2), sau đó anh đi học nghiệp vụ và được điều về Báo Quân đội nhân dân. Bùi Ngọc Nội đi nhiều, đến với những điểm nóng ở biên giới Tây Nam, nước bạn Cam -pu-chia sau họa diệt chủng, đến với những vùng đang bị lũ lụt… Sau mỗi chuyến đi, anh lại có những bài viết cập nhật và những thiên phóng sự. Người và đất cù lao Rồng, kể về sự đổi mới ở một cù lao giữa sông Tiền, thuộc tỉnh Tiền Giang sau ngày giải phóng. ở đây, sự đổi mới hòa quyện với truyền thống kháng chiến cứu nước. Những người dân làm nghề đánh bắt hải sản, thời chiến tranh giặc giã phải sống khổ cực, không an toàn, nay được sống trong hòa bình, mọi người tự do hành nghề từ đời cha ông để lại. Bùi Ngọc Nội thuật lại cách làm ăn của người dân trong quá trình lao động. Tuy là phóng sự báo chí nhưng tác giả đã đưa vào những chi tiết văn học nhuần nhuyễn. Sông Lòng Tàu ngát hương huệ trắng, viết về chiến khu rừng Sác. Đây là bài viết kể về chiến công của chiến sĩ rừng Sác, cụ thể là Đoàn 10 đặc công. Bùi Ngọc Nội khai thác về lịch sử, với những trận chiến đấu qua nhân chứng sống. Trên cao nguyên Di Linh, anh lại kể về vùng đất chuyên canh tác cây công nghiệp. Nơi đây, sau giải phóng rất đông người di dân tự do đến lập nghiệp; vì vậy việc quản lý hộ khẩu, tạo điều kiện cho dân có đất đai là rất khó khăn. Vậy mà chính quyền ở đây đã làm được, nhiều gia đình đã ổn định nơi ăn ở, có vườn tược, có đất đai canh tác và họ làm giàu trên mảnh đất ấy. Các bài bút ký về Trường Sa của Bùi Ngọc Nội cũng có những nét mới.
Bút ký, phóng sự báo chí của Bùi Ngọc Nội không chỉ thiên về ngợi ca, anh còn phản ánh những tiêu cực trong xã hội hôm nay. Phóng sự "Họ đã để thất thoát 4, 7 tỷ đồng của Nhà nước như thế nào? " không chỉ là câu hỏi để phán ánh một vụ tiêu cực mà còn đặt vấn đề cơ chế quản lỏ, về công tác cán bộ hiện nay. Đâu là lẽ công bằng, lại nói về sự bất công trong hành xử công việc của một số người có chức, có quyền.
Nhiều bài viết của Bùi Ngọc Nội đã đặt ra những câu hỏi. Bao giờ các anh được công nhận liệt sĩ; Xử lý như thế có đúng không? Xét xử lần thứ 5 vẫn chưa thuyết phục, là các bài có sức chiến đấu, nhằm đòi hỏi sự công bằng. Có thể nói, các bài viết ấy có tính chiến đấu cao, lúc ra đời đã gây tiếng vang, không chỉ giải quyết những vụ việc tiêu cực mà còn góp phần điều chỉnh một số chế độ, chính sách chưa hợp lý hoặc đã lỗi thời.
Tuy vậy, vì quá tham sự kiện, nhiều bài viết sa vào lan man.
Ba mươi năm hành nghề báo chí, Bùi Ngọc Nội cho ra mắt một tập sách, có thể gọi là tuyển chọn các bài tiêu biểu nhất. Các bài viết này, tuy chất lượng khác nhau, nhưng vẫn mang tính thời sự cho cuộc sống hôm nay. Là một nhà báo chiến sĩ, trong dịp ra mắt, Bùi Ngọc Nội đã dành tặng bộ đội làm nhiệm vụ trên quần đảo Trường Sa 100 cuốn và tặng bộ đội nhà dàn DK1 80 cuốn.
Nguyễn Tĩnh Nguyện