QĐND - Ông bảo, đời sen giống đời người, chung một lẽ vô thường: Sinh, lão, bệnh, tử. Dù ở thời khắc nào, sen vẫn đẹp, một vẻ đẹp an nhiên tự tại và gieo vào lòng ta một sức sống mãnh liệt, thanh cao.

3 năm “phải lòng” hoa sen, nhiếp ảnh gia Trần Bích đã tổ chức 13 triển lãm cá nhân chuyên đề về hoa sen. Số tiền thu được từ bán ảnh, lên tới gần 1, 7 tỷ đồng, ông đều dành tặng cho các em mồ côi, khuyết tật, các cụ già neo đơn, dân nghèo ở miền núi, các quỹ khuyến học… Lần thứ 14 này, tổ chức triển lãm tại Hà Nội, với chủ đề “Sen hồng đất Việt - Đời sen 14” (từ ngày 11 đến 17-3-2012), Trần Bích chỉ có một ước mong nho nhỏ là để người yêu hoa ngắm lại hoa sen một lần nữa, trước khi loài hoa cao quý này được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt là Quốc hoa Việt Nam.

Nhân dịp triển lãm “Sen hồng đất Việt - Đời sen 14” tổ chức tại 93 Đinh Tiên Hoàng, Hà Nội, phóng viên Báo Quân đội nhân dân Cuối tuần đã có cuộc gặp gỡ cùng nhiếp ảnh gia Trần Bích.

PV: Vì sao ông lại chọn hoa sen, mà không phải loài hoa nào khác?

Nhiếp ảnh gia Trần Bích đang chụp ảnh sen.

Nhiếp ảnh gia Trần Bích: Tôi không hề chọn hoa sen để chụp và làm triển lãm. Tôi là một doanh nhân, tôi chơi hình từ năm 2002 để giảm stress sau những giờ làm việc căng thẳng. Hồi đầu, tôi đi chụp đủ thứ từ đua ghe, đua thuyền, lễ hội... Chụp xong bỏ vào laptop, thỉnh thoảng dở ra xem chứ không hề có ý định triển lãm.
Tháng 3-2009, khi đi qua mũi Kê Gà, Phan Thiết, tôi bắt gặp một hồ sen. Nhìn xa, cái hồ như một bông hồng nở. Tôi nhảy xuống chụp. Về người nhà, bạn bè đều khen đẹp và động viên tôi mở triển lãm. 6 tháng sau tôi mở triển lãm đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ngay tại triển lãm đó, tôi đã bán ảnh được 290 triệu đồng. Có lẽ chưa có cuộc triển lãm ảnh nào bán được cỡ đó.

Tôi đã dành toàn bộ số tiền bán ảnh cho từ thiện. Đó là nguồn động lực thôi thúc tôi tiếp tục chụp ảnh sen.

PV: 3 năm trời chỉ chuyên chụp ảnh sen. Phải chăng, sen đã trở thành nỗi ám ảnh đối với ông?

Nhiếp ảnh gia Trần Bích: Khi đi ngủ, tôi cũng nằm mơ thấy sen. Hình sen chụp rồi nhưng xem hoài không thấy chán. Mỗi khi xong công việc, tôi lại lên xe đi Củ Chi, Phan Thiết, Nha Trang... tìm những hồ để chụp sen. Hoa sen thường mọc trong những hồ bùn sình, nước phèn, nên chụp sen thì phải sục xuống hồ, nằm lên cả bùn để chụp. Gai sen sắc nên mỗi lần sục xuống hồ, tôi phải được “bảo hộ” bằng vớ dài của... phụ nữ. Còn để đối phó với bùn sình, mỗi lần đi chụp sen, tôi đều chở theo 3 thùng nước, mỗi thùng 30 lít, tổng cộng là 90 lít để tắm táp mỗi khi lên khỏi hồ.

Càng gần sen, tôi càng thấy sen đẹp, một vẻ đẹp, một nét đẹp mà ít loài hoa nào có được. Càng chụp sen nhiều lần, càng “thâm nhập” nhiều hồ sen, ao sen, càng ngắm nhìn sen để chọn những góc nhìn, góc chụp, tôi cảm thấy mình càng mê sen và thích thú dường nào… Tôi phải suy nghĩ, tưởng tượng những đóa hoa sen, gương sen, những đài sen, những lá sen kia “Chúng đang làm gì thế”. Có phải chúng đang trò chuyện, đang tâm sự, đang đùa vui, đang giận hờn, hay tự hào dù là từ bùn lầy, nước bẩn, vẫn vươn cao, tỏa hương thơm ngát cho đời… Rồi tôi mới bấm máy.

Cứ thế, ngày qua ngày, tôi càng thích đi chụp sen, mà phải nói là “mê” mới đúng. Ngồi xem lại những bức ảnh mình đã chụp, tự suy ngẫm, mình thấy mình quá đỗi hạnh phúc và sung sướng. Sao mà sen đẹp thế này, sen mang nhiều tâm trạng, suy tư… cứ thế là tôi lại vác máy đi, đi bất cứ nơi nào có sen, dù gần, dù xa. Mặc dù biết rằng, sen ở đâu cũng có… Sen ở đâu lại chẳng giống nhau, như người ở đâu chẳng có, người giống người… nhưng sao tôi cứ mãi đi tìm… tìm cái gì đó đẹp có tính chân, thiện, mỹ, có triết lý của nhà Phật, có tính nhân bản của con người và của một loài hoa.

PV: Dường như, hoa sen đối với ông không chỉ còn là hoa sen?

Nhiếp ảnh gia Trần Bích: Tôi đã nhân cách hóa đời sen như thể đời người. Xúc động biết bao khi tôi bấm máy chụp cảnh chiếc lá sen khô bao bọc lấy một bông hoa còn nhỏ, như một người mẹ già bao bọc, che chở ôm ấp lấy con, lúc nào cũng yêu thương vỗ về con… Rộng hơn, trong xã hội người giàu đùm bọc, giúp đỡ người nghèo khổ, khó khăn trong cơn hoạn nạn. Và tôi đặt tên cho bức ảnh đó là “Vô thường”. Tất cả mọi người hãy thương yêu nhau, giúp đỡ nhau, đó là thông điệp tuyệt vời mà ta có thể cảm nhận được khi đứng trước bức ảnh “Vô thường”.

Nhìn hình ảnh một đóa sen tươi thắm mới mọc lên và một chiếc lá khô bao bọc xung quanh nó, ta có thể hình dung đó là cuộc sống, sinh ra, rồi già, rồi chết, rồi thành phân, hạt nảy mầm cho ra những bông hoa khác, rồi cứ xoay vòng như thế giống một đời người.

PV: Còn công việc kinh doanh của ông?

Nhiếp ảnh gia Trần Bích: Mê là bỏ hết luôn! Tôi để lại công ty cho con quản lý.

PV: Là một doanh nhân, ông hoàn toàn có thể dùng tiền lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh để làm từ thiện. Vì sao ông lại chọn con đường nghệ thuật để giúp đỡ những người nghèo khó?

Nhiếp ảnh gia Trần Bích: Nếu cho từ thiện 5 triệu đồng thì chỉ được 5 triệu đồng đó thôi. Nhưng nếu bỏ số tiền đó để làm triển lãm thì có thể nhân lên nhiều lần. Vì thế, tôi chụp và triển lãm vừa để thỏa mãn đam mê của mình, vừa để giúp những hoàn cảnh khó khăn.

PV: Bao giờ ông mới nguôi chụp sen?

Nhiếp ảnh gia Trần Bích: Đã qua 14 lần triển lãm về những hình ảnh của sen nhưng hình như vẫn còn thiếu điều gì đó về sen mà tôi chưa khám phá hết được. Vì thế, tôi vẫn sẽ thường xuyên đi tìm, tìm những gì đó của sen, mà chính những điều đó đã mê hoặc tôi, thôi miên tôi, đã tăng thêm sức mạnh cho đôi chân tôi để tôi lặn lội dưới bùn, dù hai khớp gối đã bị thoái hóa hơn 12 năm nay.

Giờ đây, sen hồng được bình chọn là Quốc hoa Việt Nam. Tôi thật sự sung sướng và hãnh diện biết bao, thật không uổng công tý nào. Chính điều đó là nguồn động viên, cổ vũ, làm tôi vô cùng sung sướng và hạnh phúc. Để niềm đam mê trong lòng tôi rực cháy, để tôi có thêm nghị lực và kiên nhẫn. Để đôi chân tôi mạnh thêm, để tôi có thể lội xuống bùn, ngâm mình dưới nước nhiều giờ, dù nước sạch, nước dơ, nước ô nhiễm, hay kể cả trong nước phèn. Để đôi tay tôi đủ mạnh, đủ sức chống đỡ đứng dậy, sau mỗi lần nằm ngửa trên bùn để chụp được những cảnh sen vươn cao trên trời, sen vui đùa trong gió hoặc sen ấp ủ buồn vui. Để tôi có thể còn mỉm cười một mình sau mỗi lần bấm máy.

PV: Xin cảm ơn ông!

Diệu Mai (thực hiện)