QĐND - Trưa 30-4, trên chiếc xe zeep, một chiến lợi phẩm ta thu được tại Đà Nẵng, được đồng chí Phạm Xuân Thệ dùng trong suốt quá trình hành tiến vào Sài Gòn, các cán bộ Trung đoàn 66 đã buộc tổng thống ngụy quyền Dương Văn Minh đến Đài phát thanh tuyên bố đầu hàng. Câu chuyện ngày ấy đã diễn ra như thế nào?

Sứ mệnh lịch sử

Theo lời hẹn với anh Nguyễn Mạnh Hùng, cựu chiến binh Trung đoàn 66, chúng tôi đã đến gặp anh Nguyễn Khắc Nhu và anh Bàng Nguyên Thất, hai nhân chứng cùng đi trên chiếc xe zeep của Trung đoàn phó Phạm Xuân Thệ vào Dinh Độc Lập trưa 30-4-1975. Khi đó anh Nhu là trợ lý tác chiến và anh Thất là chiến sĩ thông tin của Trung đoàn 66. Anh Nhu kể: “Trên chiếc xe zeep hôm đó còn có anh Nguyễn Huy Hoàng là chiến sĩ truyền đạt và lái xe Đào Ngọc Vân. Khi chiếc xe tăng của Lữ đoàn 203 húc đổ cổng chính của Dinh Độc Lập và vòng sang bên phải, xe zeep chúng tôi đi sau vòng sang trái, lao vào sảnh chính của dinh. Anh Thệ ra lệnh xuống xe và tìm đường lên sân thượng cắm cờ. Anh Đào Ngọc Vân vội giành lá cờ giải phóng trên tay người dân dẫn đường và cùng mọi người tìm đường lên cắm. Người dân kéo lại và nói: “Cờ của tôi”. Thấy thế, anh Thệ bảo: “Cờ của ai cũng mang lên mà cắm”. Sau đó, anh Thệ gặp chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh, phụ tá cho Tổng thống Dương Văn Minh ra đón và đưa chúng tôi vào phòng khánh tiết làm việc với nội các của ông Minh. Diễn biến tại đây đã được anh Thệ và nhiều nhân chứng khác kể lại. Cũng lúc này, Trung úy Bùi Quang Thận, Đại đội trưởng xe tăng của Lữ đoàn 203 đã lên sân thượng bằng thang máy, hạ cờ ngụy và kéo cờ giải phóng lên đỉnh cột cờ của dinh”.

Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan gặp mặt đại diện cựu chiến binh Trung đoàn 66. ảnh do nhân vật cung cấp

Cựu chiến binh Bàng Nguyên Thất đưa chúng tôi xem bức ảnh tư liệu chụp trước Dinh Độc Lập và kể: “Đây là hình ảnh lúc cán bộ chiến sĩ Trung đoàn 66 đưa Tổng thống Dương Văn Minh và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu ra Đài phát thanh tuyên bố đầu hàng. Tôi lúc đó sử dụng máy thông tin PRC25, nhận tin tức từ các đơn vị của trung đoàn để báo cáo và nhận mệnh lệnh từ anh Thệ. Khi còn ở dinh, tôi đã báo cáo anh Thệ là Tiểu đoàn 8 đã chiếm và làm chủ được Đài phát thanh. Sau khi hội ý với một số cán bộ có mặt tại đó, anh Thệ đã quyết định đưa Minh và Mẫu ra Đài phát thanh càng sớm càng tốt. Khi ra trước cửa dinh, Dương Văn Minh mời anh Thệ nên xe của y, anh nói: “Chúng tôi đã có xe đưa các ông đi”. Trên chiếc xe zeep, anh Thệ yêu cầu Dương Văn Minh ngồi giữa anh và lái xe, còn Vũ Văn Mẫu ngồi ghế sau cùng tôi, anh Nhu và anh Hoàng. Chiếc xe zeep, một chiến lợi phẩm ta thu được tại Đà Nẵng, được anh Thệ dùng trong suốt quá trình hành tiến vào Sài Gòn hôm nay thực hiện sứ mệnh lịch sử, đưa hai lãnh đạo chóp bu của chính quyền tay sai đến Đài phát thanh tuyên bố đầu hàng. Trên xe, Minh, Mẫu không nói gì, còn chúng tôi thì căng thẳng trong việc bảo vệ an toàn cho 2 nhân vật này. Khi ấy, ngoài đường phố, súng vẫn nổ rất nhiều”.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại Đài phát thanh, Trung đoàn phó Phạm Xuân Thệ và đồng đội đưa Dương Văn Minh và Vũ Văn Mẫu lên chiếc xe zeep trở về Dinh Độc Lập. Tại đây, đồng chí Nguyễn Hữu An, Tư lệnh Quân đoàn 2 đang chờ sẵn. Sau khi nghe Phạm Xuân Thệ báo cáo tóm tắt tình hình, ông An nói: Bước đầu các anh làm như thế là được! Tổng thống Dương Văn Minh và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu được chỉ huy Trung đoàn 66 bàn giao cho Bộ tư lệnh Quân đoàn.

Đằng sau chiến công

Sau ngày giải phóng miền Nam, 5 người lính trên chiếc xe zeep chỉ huy lực lượng đi đầu trong đội hình thọc sâu của Trung đoàn 66 mỗi người, mỗi ngả. Trung đoàn phó Phạm Xuân Thệ tiếp tục cuộc đời binh nghiệp, phát triển lên vị trí Tư lệnh Quân khu, quân hàm Trung tướng. Năm 2011, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. 4 người lính còn lại của ông đều chuyển ngành trong cuộc bươn trải, mưu sinh nhọc nhằn thời hậu chiến. Nguyễn Khắc Nhu về công tác ở Sở Công nghiệp Đồng Nai, nay cũng đã 65 tuổi, nghỉ hưu ở Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh. Chiến sĩ thông tin Bàng Nguyên Thất sau ngày ra quân, về công tác ở Sở Giao thông công chính thành phố Hà Nội, về hưu năm 2005. Lái xe Đào Ngọc Vân vẫn tiếp tục với nghề “cầm vô lăng” ở Công ty Môi trường đô thị Thanh Hóa. Có lần gặp đồng đội cũ, anh Vân nói vui mà cũng rất thật: “Ngày trước lái xe chở cả tổng thống và thủ tướng chính quyền Sài Gòn, bây giờ thì lái xe phục vụ tang lễ. Con đường quen thuộc nhất của tôi là từ thành phố Thanh Hóa ra đến nghĩa trang”. Chiến sĩ truyền đạt Nguyễn Huy Hoàng có lẽ là khó khăn hơn cả. Anh làm ở Công ty Xây dựng dân dụng Hà Nội, nhưng sức khỏe yếu. Năm ngoái bị tai biến, phải phẫu thuật não. Hiện nay vẫn ở nhà thuê ở phố Kim Ngưu (Hà Nội).

Cựu chiến binh Nguyễn Khắc Nhu ngậm ngùi nói với chúng tôi: Kíp xe hôm ấy, ngoài anh Thệ, còn lại chẳng mấy người biết đến chúng tôi. Chỉ đến năm 2005, nhân dịp Báo Quân đội nhân dân tổ chức cuộc hành quân “Vang mãi khúc quân hành”, anh Huy Toàn ở Viện Lịch sử quân sự có tìm đến và giới thiệu với ban tổ chức thì 5 anh em mới có cuộc hội ngộ tại Dinh Thống nhất sau 30 năm.

Cựu chiến binh Nguyễn Mạnh Hùng, nguyên Phó trưởng ban quản trị thiết bị, Học viện Tài chính, cũng là chiến sĩ có mặt tại Dinh Độc Lập trong ngày 30-4-1975 cho rằng: Bên cạnh Phạm Xuân Thệ thì các thành viên khác trên chiếc xe zeep chỉ huy cũng đã lập công xuất sắc và xứng đáng được vinh danh. Anh cũng cho biết, trong cuộc gặp với đại diện cựu chiến binh Trung đoàn 66, Sư đoàn 304 ngày 13-3-2010, Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan cũng ghi nhận chiến công và cho rằng, các cơ quan chức năng cần có hình thức vinh danh xứng đáng cho kíp xe này của Trung đoàn 66 anh hùng…

Bài và ảnh: Sài Tiến