QĐND-Tôn Khoa (20-10-1891 / 13-9-1973), biệt danh Tôn Triết Sơn, tự Triết Sinh, dân tộc Hán, sinh ra tại thôn Thúy Hanh, huyện Hương Sơn (nay là huyện Trung Sơn) tỉnh Quảng Đông, con trai độc nhất của vĩ nhân Tôn Trung Sơn - Người được tôn vinh là “Quốc phụ” của Trung Hoa Dân Quốc.

Tôn Khoa đã từng tốt nghiệp Trường Đại học Cô-lôm-bi-a (Mỹ), là người duy nhất làm Viện trưởng ba viện trong lịch sử Trung Hoa Dân Quốc.

Tôn Khoa có ba người vợ, tổng cộng có hai con trai và bốn con gái.

Bà Trần Thục Anh, vợ đầu của Tôn Khoa, sinh năm 1893, là người vợ xe tơ kết tóc của Tôn Khoa, cũng là người vợ duy nhất của Tôn Khoa ghi trong tộc phả của họ Tôn.

Bà sống chung với Tôn Khoa trong 61 năm, có lẽ là người hưởng thọ cao tuổi nhất trong gia tộc họ Tôn.

Trần Thục Anh và Tôn Khoa là anh em họ, bà là cháu gái ngoại của Tôn Quan Thành, người chú thứ ba và thím ba họ Đàm của Tôn Trung Sơn.

Năm 1912, Tôn Khoa và Trần Thục Anh kết hôn tại Đàn Hương Sơn (Hô-nô-lu-lu - Mỹ). Sau khi cưới, Tôn Khoa sang Mỹ du học, Trần Thục Anh luôn luôn bên chồng. Năm sau, Trần Thục Anh sinh con trai đầu lòng tại Bớc-ke-lây, bang Ca-li-pho-ni-a.

Sau khi sinh con trai đầu lòng, vợ chồng Tôn Khoa bèn điện về báo tin cho ông nội của cháu là Tôn Trung Sơn. Đứng trước tình hình quốc gia mới thành lập, nhiều việc cần làm ngay, nên ông mong muốn quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, cho nên đặt tên cháu trai trưởng là “Trị Bình”.

Vợ chồng Tôn Khoa, Trần Thục Anh và các con. Ảnh tư liệu

Năm 1914, Trần Thục Anh lại sinh thứ nam. Khi ấy đúng vào lúc Viên Thế Khải mưu mô và ráo riết hành động cướp chính quyền, Tôn Trung Sơn lại sáng lập Đảng Cách mạng Trung Hoa nhằm xây dựng lại thể chế Dân Quốc. Với đạo cai trị đất nước, đầu tiên cần bình an, tiếp đó cần cường thịnh, cho nên ông đặt tên cho cháu trai thứ hai là “Trị Cường”.

Năm 1923, trưởng nữ sinh tại Quảng Châu, vẫn do ông Tôn Trung Sơn đặt tên cho trưởng tôn nữ là “Huệ Anh”.

Năm 1925, Trần Thục Anh lại sinh thứ nữ Huệ Hoa, lúc này ông Tôn Trung Sơn đã lên Bắc Kinh.

Với thân phận là con trai độc nhất của Tôn Trung Sơn, ngay từ nhỏ Tôn Khoa đã tiếp thụ văn hóa phương Tây, học thức uyên thâm, phong lưu đàng điếm, tuy làm Viện trưởng Viện Lập pháp Chính phủ Quốc Dân, song Tôn Khoa vẫn có những bóng hồng bên mình, ngoài chính thất.

Giống như các quan lớn thời cũ, Tôn Khoa thường xuyên trở thành nhân vật đàn ông lắm chuyện đào hoa. Nghiêm Hài Quyên chính là một vai nữ chính trong những vụ xì-căng-đan tình ái ấy.

Năm 1932, thông qua cấp dưới của Tôn Khoa, Nghiêm Hài Quyên quen biết Tôn Khoa. Hai người đã cùng sống với nhau gần bốn năm.

Khi Tôn Khoa nhậm chức Viện trưởng Lập pháp, Nghiêm thị còn đến Nam Kinh làm “Thư ký riêng” của Tôn Khoa, cuộc sống ngọt ngào vui vẻ.

Nghiêm Hài Quyên là người Chiết Giang, đã sinh hai con gái. Năm 1935, Tôn Khoa ngẫu nhiên quen biết và kết thân với Lam Nê, một phụ nữ lừng danh trong giới thượng lưu Thượng Hải. Hai người say nhau rất nhanh. Tôn Khoa bèn lạnh nhạt với Nghiêm Hài Quyên, và cưới Lam Nê làm vợ hai. Đúng lúc ấy, Nghiêm Hài Quyên đã vào tuổi lục tuần, bà vô cùng bất lực trước sự vất bỏ vô tình của Tôn Khoa, bèn kiện cáo Tôn Khoa. Kinh qua sự hòa giải của Đỗ Nguyệt Sênh và Ngô Kinh Hùng, một luật sư nổi tiếng Thượng Hải, Tôn Khoa đồng ý chi trả sinh hoạt phí và kinh phí giáo dưỡng cho Nghiêm Hài Quyên, bà Nghiêm mới không làm rùm beng nữa.

Lam Nê (tên tiếng Anh là Jenni) là vợ thứ hai được Tôn Khoa công khai thừa nhận. Mối tình dích dắc của hai người cũng gây ra ảnh hưởng nhất định đến cuộc đời chính trị của Tôn Khoa.

Jenni là con của Vua Miêu, dân tộc Cáp Nê (Vân Nam), dung mạo tú lệ, cũng hiểu biết nhất định về thi từ cổ điển Trung Quốc.

Tôn Khoa và Lam Nê sau khi cưới tại Thượng Hải (1935).

Năm 1935, trong một bữa tiệc tại Thượng Hải, Tôn Khoa và Jenni vừa gặp đã say nhau, Tôn Khoa lập tức mời cô đảm nhiệm Thư ký cơ yếu của mình. Tình cảm hai người ngày càng tăng lên, không lâu sau, Tôn Khoa quyết định cưới Jenni làm vợ thứ hai. Hôm tổ chức lễ cưới, Tôn Khoa đã mời các đồng sự ở Viện Lập pháp tham dự, với bốn bàn tiệc rượu. Trong lời chúc mừng của đồng sự, Tôn Khoa nói: “Hà hà, tôi biết luật mà phạm luật, tội sẽ nặng thêm một bậc…”.

Sau khi cưới Jenni, nhằm biểu thị tình cảm trung chính của mình với nàng, Tôn Khoa tự tay viết một tờ giấy cam đoan:

“Tôi chỉ có hai vợ, thứ nhất Trần thị và vợ thứ hai Lam thị, ngoài ra quyết không có người thứ ba, vậy viết giấy này làm bằng, giao cho bà hai Lam thị giữ”.

Năm 1938, Jenni sinh một con gái tại Thượng Hải, Tôn Khoa đặt tên cho ái nữ là Tôn Huệ Phấn.

Sau khi cuộc chiến tranh kháng Nhật nổ ra, Jenni tạm xa con gái còn nằm trong nôi, theo Tôn Khoa đến Trùng Khánh. Khi ấy, Jenni giao tiếp rộng rãi với nhân sĩ các giới trong xã hội, quan hệ rất tốt với những người cộng sản như: Đặng Dĩnh Siêu (sau này là vợ của Chu Ân Lai), Khang Khắc Thanh (sau này là vợ của Chu Đức), v.v..

Năm 1940, Jenni một mình trở về Thượng Hải, sống bên cạnh con gái Tôn Huệ Phấn.

Tôn Khoa và Tôn Trung Sơn.

Năm 1948, trong cuộc tuyển cử Phó tổng thống, rất nhiều người đều nhận định Tôn Khoa có Tưởng Giới Thạch làm hậu thuẫn, sẽ chắc chắn thắng cử.

Thế mà, khi ấy đã phát sinh cái gọi là “Sự kiện Jenni” làm cho Tôn Khoa công danh bại hoại.

Sau khi tờ Cứu quốc nhật báo đưa tin, Tôn Khoa bị ảnh hưởng lớn trong tuyển cử, kinh qua bốn vòng tuyển cử, cuối cùng Lý Tôn Nhân đã đánh bại Tôn Khoa, trúng cử làm Phó tổng thống Chính phủ Quốc Dân.

Thất bại trong tranh cử Phó tổng thống cũng làm cho Tôn Khoa chia tay với Jenni.

Vũ Phong Tạo