QĐND - “Anh hùng La Thị Tám ngày đêm bám đường, theo dõi từng quả bom rơi để cùng đồng đội phá gỡ bảo đảm con đường huyết mạch ra tiền tuyến” của cố nghệ sĩ nhiếp ảnh Văn Bảo đã làm xúc động không biết bao con tim khi ngắm kỹ bức chân dung nguời thiếu nữ này.

Chỉ bằng một bức ảnh và một câu chú thích, Văn Bảo đã đem đến cho người xem một thông điệp về sự khốc liệt của cuộc chiến và sự hy sinh quả cảm của nhiều thế hệ, nhiều lứa tuổi của nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược.

La Thị Tám sinh ra và lớn lên tại xã Vĩnh Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh. Năm 1967 chị gia nhập đội Thanh niên xung phong thuộc Đại đội 2-Giao thông vận tải đóng tại Đồng Lộc. La Thị Tám được phân công đứng trên một quả đồi cao, phía trái của Ngã ba Đồng Lộc vào những lúc máy bay Mỹ ném bom để đếm số lượng bom kẻ thù trút xuống. Chị phải nhìn thật tinh và hết sức tập trung xem có bao nhiêu quả bom đã rơi, bao nhiêu quả chưa nổ để khi máy bay đi khỏi thì chạy đến cắm tiêu, chờ bộ đội công binh đến rà phá. Hiện lên giữa bom đạn là một cô gái dũng cảm, kiên trung và luôn sáng ngời niềm tin chiến thắng. La Thị Tám vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân năm 1969, lúc chị mới 22 tuổi.

Anh hùng La Thị Tám ngày đêm bám đường, theo dõi từng quả bom rơi để cùng đồng đội phá gỡ bảo đảm con đường huyết mạch ra tiền tuyến. Ảnh: Văn Bảo.

Văn Bảo đã không bố trí, sắp đặt. Nếu mượn người mẫu “La Thị Tám” thật, “giúi” cho chị cái ống nhòm mà chụp thì không thể có ánh mắt sáng ngời, tập trung cao độ, những giọt mồ hôi của lao động hết mình và khuôn miệng như trong ảnh được. Tác giả đã có mặt tại trận địa, đã dõi theo trong nhiều trận chiến đấu thì mới chộp được cái thần thái ấy. Thần thái của người trong ảnh không chỉ là thần thái của Tám, mà là thần thái của hàng triệu nam thanh nữ tú một thời dâng hiến tuổi xuân cho Tổ quốc. Nếu Văn Bảo bố trí để chọn cho được ánh sáng tạo nên đôi mắt như trong bức ảnh kia thì sự “giả vờ”, “giả bộ” của cô gái anh hùng hay nghệ sĩ kỳ tài đến mấy cũng không bao giờ có được một thần thái rất thật mà chúng ta nhìn thấy trên bức ảnh. Trong bức ảnh này, Văn Bảo đã sử dụng ống kính tê lê tiêu cự dài. Do đó, bức ảnh tập trung rất sâu nội dung mà tác giả muốn chuyển tải mà không có khoảng nét sâu. Tác giả đã thể hiện rất thành công ánh mắt của nhân vật La Thị Tám trong ảnh nhờ tận dụng một cách tình cờ nguồn sáng xuôi chiều chênh chếch nắng mà máy bay địch thường xuất hiện từ đó.

Cuộc chiến trôi qua đã gần bốn mươi năm. Nghệ sĩ Văn Bảo đã về với cõi vĩnh hằng, nhưng bức ảnh mà ông để lại cho chúng ta và muôn đời con cháu mai sau sẽ mãi mãi là những khoảnh khắc vàng không bao giờ trở lại.

NSNA Trần Định