QĐND - Ngày 5-6-2012, thời gian đang diễn ra kỳ họp thứ ba, Quốc hội khóa XIII, Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Hoàng Tuấn Anh nhận được yêu cầu trả lời chất vấn của Đại biểu Hà Minh Huệ (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Thuận) xoay quanh vấn đề về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh mà Báo Quân đội nhân dân đã đề cập vào cuối tháng 11 năm 2011. Mới đây, Đại biểu Quốc hội Hà Minh Huệ đã gửi Tòa soạn công văn trả lời chính thức của Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh về vấn đề này.

Chất vấn Bộ trưởng sau khi đọc Báo Quân đội nhân dân

Đại biểu Quốc hội Hà Minh Huệ hiện là Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Ủy viên Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội. Nhà báo Hà Minh Huệ cho biết, trong đợt chấm chung khảo Giải báo chí quốc gia lần thứ VI - năm 2011 vừa qua, ông đã đọc rất kỹ loạt phóng sự điều tra 5 kỳ “Bảo tồn và phát huy di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh” của nhóm tác giả Phạm Huấn - Xuân Bộ - Văn Hải đăng trên Báo Quân đội nhân dân từ ngày 20 đến 24-11-2011. (Loạt bài này đã đoạt Giải Khuyến khích Giải báo chí quốc gia năm 2011). Theo ông, di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh trong thế kỷ XX là một vấn đề rất lớn, rất quan trọng, vì nó liên quan đến nền tảng truyền thống của một thời đại huy hoàng nhất trong lịch sử Việt Nam. Việc Báo Quân đội nhân dân đi sâu phản ánh vấn đề này rất cần thiết và đáng hoan nghênh. Do vậy, sau khi tiếp nhận những thông tin mà Báo Quân đội nhân dân đã đề cập, Đại biểu Quốc hội Hà Minh Huệ đã chất vấn Bộ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Tuấn Anh với nội dung như sau:

“Cụm di tích Chiến trường Điện Biên Phủ có ý nghĩa quốc gia, quốc tế rất lớn, nhưng việc tôn tạo, bảo tồn chưa tốt, chưa đúng tầm. Nhiều di tích trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước chưa được quan tâm đúng mức, cần được đầu tư trí tuệ, vật chất để giữ gìn cho muôn đời sau.

Bộ trưởng cho biết thực trạng di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh ra sao?

Đề nghị Bộ trưởng cho biết chương trình, kế hoạch và những việc làm theo hướng bảo tồn và phát huy di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh thời gian qua”. 

Tượng đài 10 cô gái thanh niên xung phong tại Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Ảnh: HUYỀN ANH

Phản hồi từ Bộ VHTTDL

Sau khi nhận được yêu cầu chất vấn, Bộ VHTTDL đã có công văn số 1961/BVHTTDL-VP ngày 15-6-2012 của Bộ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Tuấn Anh gửi Đại biểu Quốc hội Hà Minh Huệ:

Về bảo tồn, tôn tạo di tích Chiến trường Điện Biên Phủ, công văn nêu rõ: Ngày 26-2-2003, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 225/QĐ-TTg phê duyệt Dự án tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử Chiến thắng Điện Biên Phủ. Từ đó đến nay, UBND tỉnh Điện Biên phối hợp với các bộ, ngành Trung ương đã triển khai hầu hết các dự án thành phần. Cụ thể là đã khoanh vùng cắm mốc các điểm di tích, hoàn thành công tác bảo tồn, tu bổ được 4 di tích quan trọng trên tổng số 8 dự án thành phần… Các hạng mục công trình sau khi được tu bổ, phục hồi đã đáp ứng được nhiệm vụ bảo tồn di tích, được nhân dân địa phương và khách tham quan đánh giá cao… Năm 2012, các mái che hiện vật ngoài trời được các doanh nghiệp tài trợ, đã hoàn thành việc thi công, góp phần bảo vệ tốt các hiện vật. Hiện đang xúc tiến làm mái che hầm Đờ Cát và khẩu pháo 155mm. Vừa qua, Bộ VHTTDL đã làm việc với UBND tỉnh Điện Biên và thống nhất đề nghị Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành liên quan xem xét đầu tư để tỉnh triển khai Dự án xây dựng Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ và tu bổ tổng thể hầm Đờ Cát nhằm thực hiện cơ bản Dự án tổng thể đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

Về bảo tồn, phát huy di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh, theo Bộ VHTTDL, đến năm 2012, tổng số di tích lịch sử cách mạng thời đại Hồ Chí Minh đã được xếp hạng cấp quốc gia là 481 di tích/1.468 di tích lịch sử/3.152 tổng số di tích xếp hạng quốc gia. Như vậy, di tích lịch sử cách mạng thời đại Hồ Chí Minh chiếm 32,76% số di tích lịch sử và chiếm 15,26% trong tổng số di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia của cả nước. Tổng số di tích lịch sử cách mạng thời đại Hồ Chí Minh đã được xếp hạng cấp tỉnh là 2.305 di tích/6.636 di tích. Tính riêng trong giai đoạn 2010-2015 đã có 220 lượt di tích lịch sử cách mạng thời đại Hồ Chí Minh cấp quốc gia đã được tu bổ, tôn tạo. Tổng số vốn đã được đầu tư thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa cho việc bảo tồn, tôn tạo di tích lịch sử cách mạng thời đại Hồ Chí Minh giai đoạn 2007-2012 là hơn 496 tỷ đồng.

Hiện nay, Bộ VHTTDL đã và đang tiếp tục triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa giai đoạn 2011-2015 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2406/QĐ-TTg ngày 18-12-2011. Dự kiến mỗi năm đầu tư tu bổ 60 - 90 di tích, hỗ trợ chống xuống cấp cho 300 - 400 di tích; hoàn thành việc lập các quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị các khu di tích lịch sử cách mạng quan trọng; tổ chức đào tạo, cấp chứng chỉ cho đội ngũ cán bộ, công nhân chuyên ngành làm công tác tu bổ, tôn tạo di tích; tổ chức tập huấn cán bộ quản lý di tích ở cơ sở.    

Mong Bộ VHTTDL vào cuộc quyết liệt hơn nữa

Sau khi nhận được công văn trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ VHTTDL về vấn đề bảo tồn và phát huy di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh, Đại biểu Quốc hội Hà Minh Huệ cho rằng, những ý kiến của báo chí, của dư luận nêu ra đã được Bộ VHTTDL tiếp thu một cách nghiêm túc.

Tuy vậy, ông Huệ cũng tỏ ý chưa hài lòng lắm vì nội dung công văn trả lời chất vấn có chỗ vẫn còn chung chung. Chẳng hạn về bảo tồn, tôn tạo di tích Chiến trường Điện Biên Phủ, công văn khẳng định: “Các hạng mục công trình sau khi được tu bổ, phục hồi đã đáp ứng được nhiệm vụ bảo tồn di tích, được nhân dân địa phương và khách tham quan đánh giá cao” chưa thật khách quan. Vì trên thực tế, nhiều hầm hào công sự ở đồi A1, hầm Đờ Cát… sau khi được tu bổ, tôn tạo, xây dựng vẫn chưa ngang tầm giá trị lịch sử như dư luận và Báo Quân đội nhân dân đã phản ánh. Hay, trong kế hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử cách mạng thời đại Hồ Chí Minh, Bộ VHTTDL vẫn chưa đưa ra những giải pháp mới và mang tính đột phá…

“Các giải pháp mà Báo Quân đội nhân dân gợi ý, đề xuất như: Kiên quyết tháo gỡ các “nút thắt” về cơ chế, chính sách; Phải nâng tầm trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các địa phương; Thành lập Ban chỉ đạo liên ngành Trung ương về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh; Khai thác “nguồn tư liệu sống” là các nhân chứng lịch sử, tướng lĩnh quân đội… là những biện pháp thiết thực, khả thi nên Bộ VHTTDL và các địa phương có thể nghiên cứu, tham khảo để cùng với triển khai các giải pháp vĩ mô khác sẽ góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ bảo tồn và phát huy di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh. Tôi cũng mong Bộ VHTTDL cần vào cuộc quyết liệt hơn nữa trong việc chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương chăm lo giữ gìn, tu bổ, tôn tạo và phát huy các di tích lịch sử quân sự thời đại Hồ Chí Minh” - Đại biểu Quốc hội Hà Minh Huệ nói.         

THIỆN VĂN