QĐND - Trong hai ngày 15 và 16-6, tại Khu di tích Thành Nhà Hồ ở huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa tổ chức nhiều hoạt động văn hóa và chính thức làm Lễ đón Bằng công nhận Thành Nhà Hồ là Di sản văn hóa thế giới (DSVHTG). Nhân sự kiện này, phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã có cuộc trao đổi với ông Vương Văn Việt, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa xoay quanh vấn đề: Làm gì, làm như thế nào để gắn việc bảo tồn, quản lý với khai thác, phát huy có hiệu quả di tích Thành Nhà Hồ sau khi trở thành DSVHTG.

PV: Thưa Phó chủ tịch! Ông có cảm nhận gì sau một năm Thành Nhà Hồ chính thức trở thành DSVHTG?

Ông Vương Văn Việt: Ngày 27-6-2011 đã trở thành một dấu ấn quan trọng trong lịch sử văn hóa của tỉnh Thanh Hóa vì Thành Nhà Hồ chính thức được công nhận là DSVHTG. Cá nhân tôi cũng như đông đảo cán bộ, đảng viên và nhân dân các dân tộc Thanh Hóa vô cùng tự hào vì lần đầu tiên trên quê hương xứ Thanh có một di sản văn hóa được vinh danh ở tầm nhân loại. Để có danh hiệu này, bên cạnh sự giúp đỡ của các bộ, ngành Trung ương, đó là kết quả của công sức, trí tuệ mà Đảng bộ, chính quyền, các cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa đã kiên trì, bền bỉ nghiên cứu, xây dựng hồ sơ khoa học cho di tích Thành Nhà Hồ suốt 6 năm. Có thể nói một câu ngắn gọn: Thành Nhà Hồ là một công trình kiến trúc kỳ vĩ và việc kiến tạo nên công trình này là một kỳ tích của ông cha ta.

PV: Những giá trị nổi bật toàn cầu của Thành Nhà Hồ đã được UNESCO khẳng định bởi tính toàn vẹn và xác thực của nó. Vậy tỉnh Thanh Hóa cần “ứng xử” ra sao để Thành Nhà Hồ xứng đáng với những giá trị đã có và hơn thế, làm như thế nào để DSVHTG này có sức sống và lan tỏa ngày càng sâu rộng, thưa ông? 

Du khách đến tham quan tại nhà trưng bày di sản Thành Nhà Hồ.Ảnh: THIỆN VĂN

Ông Vương Văn Việt: Trong quá trình lập hồ sơ khoa học và ngay sau khi chính thức trở thành DSVHTG, UBND tỉnh Thanh Hóa đã đưa ra 10 điều cam kết với UNESCO nhằm bảo tồn, quản lý và phát huy tốt nhất những giá trị di sản của Thành Nhà Hồ.

Tuy nhiên, do lịch sử để lại, vương triều Hồ nói chung, Thành Nhà Hồ nói riêng có một thời bị “lãng quên” nên không nhiều người biết đến triều đại và di tích này. Vì vậy, ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là đẩy mạnh, tích cực làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền, giới thiệu, quảng bá, làm cho phần lớn người dân Việt Nam hiểu rõ ý nghĩa và những giá trị nổi bật của di sản Thành Nhà Hồ, từ đó giúp mọi người tăng thêm lòng yêu mến, trân trọng một công trình kiến trúc vĩ đại mà thế hệ ông cha ta đã dày công, bền bỉ sáng tạo nên và truyền lại cho con cháu hôm nay và mai sau.

Cùng với đó, UBND tỉnh đang khẩn trương lập quy hoạch tổng thể và quy hoạch chi tiết Thành Nhà Hồ để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trước mắt, chúng tôi tập trung cải tạo, nâng cấp các tuyến đường chính vào khu vực di sản, đường nội thành, xây dựng hệ thống khuôn viên, cây cảnh, các công trình phụ trợ ở trước cổng Nam của Thành Nhà Hồ và một số hạng mục công trình thiết yếu khác để phục vụ du khách đến tham quan địa danh này. Ngoài ra, UBND tỉnh đã giao cho các ngành chức năng tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, viện nghiên cứu của Trung ương tiến hành khai quật khảo cổ học, tăng cường công tác kiểm kê di tích, hiện vật, di vật khảo cổ; lập hồ sơ khoa học và đề nghị nâng cấp xếp loại di tích cho một số điểm di tích như: “Con đường Hoàng gia” ở khu vực Đàn tế Nam Giao; công trường khai thác đá cổ ở núi An Tôn… 

Một nhiệm vụ quan trọng cũng được tỉnh quan tâm là tiếp tục tổ chức sưu tầm di sản văn hóa phi vật thể liên quan đến đời sống văn hóa trên địa bàn huyện Vĩnh Lộc và khu vực Thành Nhà Hồ trước đây để bổ sung nguồn tư liệu di sản phong phú nhằm khẳng định thêm những giá trị nổi bật và sức sống trường tồn của DSVHTG này.      

PV: Đến chiêm ngưỡng Thành Nhà Hồ, ai cũng thừa nhận đây là một công trình kiến trúc rất độc đáo, kỳ vĩ. Nhưng thực lòng mà nói, chúng tôi không khỏi băn khoăn vì khu vực di sản này chưa có “điểm nhấn” để mọi người có thể hình dung về một thời lịch sử thăng trầm của dân tộc cũng như chưa có gì để “bắt mắt”, níu kéo khách tham quan?

Ông Vương Văn Việt: Vấn đề các anh đề cập cũng là điều trăn trở của chúng tôi hiện nay. Chúng tôi từng nói với nhau rằng, sau 6 năm lập hồ sơ khoa học đối với Thành Nhà Hồ để thuyết phục được UNESCO đã là công việc khó. Nhưng để bảo tồn, phát huy được di tích này sau khi trở thành DSVHTG lại càng khó hơn. Do trải qua hơn 6 thế kỷ, Thành Nhà Hồ đã bị bao phủ một lớp thời gian dày đặc. Trong khi đó, cảnh quan thiên nhiên đã khác xưa rất nhiều và không ít dấu tích quan trọng liên quan đến di sản cũng chưa được khai quật, phát lộ.

Vì vậy, bên cạnh phối hợp với các chuyên gia, các nhà khoa học, cơ quan chức năng của Trung ương tiếp tục nghiên cứu, xây dựng những mô hình cần thiết để góp phần làm “sống lại” lịch sử vương triều Hồ từng diễn tra ở khu vực di sản này; UBND tỉnh Thanh Hóa cũng đang xúc tiến kêu gọi đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch và những sản phẩm du lịch đặc trưng để biến nơi đây thành một điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước.

PV: Ông có thể “bật mí” thời gian để đạt được mục tiêu đó không?

Ông Vương Văn Việt: UBND tỉnh Thanh Hóa đã xác định, phấn đấu đến năm 2015 có thể khai thác được tua du lịch đến Thành Nhà Hồ với những cơ sở vật chất, hạ tầng, dịch vụ, sản phẩm du lịch đáp ứng được nhu cầu tham quan, chiêm ngưỡng, vui chơi, giải trí của du khách. Tới đây, chúng tôi sẽ có kế hoạch cụ thể để liên kết với các tỉnh miền Trung để khai thác có hiệu quả hơn tua du lịch “Con đường di sản thế giới miền Trung”, kết nối các tỉnh Thanh Hóa - Quảng Bình - Thừa Thiên-Huế - Quảng Nam nhằm tổ chức cho du khách đến tham quan những Di sản thế giới như: Thành Nhà Hồ - Phong Nha-Kẻ Bàng - Cố đô Huế - Phố cổ Hội An - Thánh địa Mỹ Sơn.

PV: Xin cảm ơn ông! 

NAM THẮNG - VĂN HẢI (thực hiện)