NSƯT Trần Quang Hùng – Giám đốc Nhà hát Cải lương Hà Nội

QĐND Online – Sử dụng thuyết minh tiếng Anh vào một số tiết mục, vở diễn cải lương là hướng đi mới để Nhà hát Cải lương Hà Nội tìm đến khán giả, đặc biệt là công chúng nước ngoài. Đây là một chương trình mang tính thử nghiệm được NSƯT Trần Quang Hùng – Giám đốc Nhà hát đã bỏ nhiều công sức và tâm huyết xây dựng nhằm khẳng định, quảng bá nghệ thuật sân khấu truyền thống với du khách quốc tế. Chương trình gồm 7 tiết mục, ra mắt khán giả vào 20 giờ ngày 18-2, tại rạp Chuông Vàng (72 Hàng Bạc-Hà Nội). NSƯT Trần Quang Hùng trả lời phỏng vấn Báo QĐND Online về chương trình này.

- Trong bối cảnh sân khấu cải lương “nhọc nhằn” tìm khán giả, xin anh cho biết dự án có phải là bước đột phá để môn nghệ thuật này trụ vững trong giai đoạn khó khăn hiện nay?

Không riêng gì sân khấu cải lương mà các loại hình nghệ thuật truyền thống khác như: tuồng, chèo… cũng đang phải chịu số phận: nghệ sĩ thì không có đất diễn, khán giả không hào hứng đi xem. Để tháo gỡ những khó khăn này, không còn cách nào khác là chúng tôi phải làm mới mình để chủ động tìm đến khán giả. Tôi không nghĩ rằng đây là bước đột phá mà chỉ là giải pháp để nghệ thuật cải lương tìm chỗ đứng mới, khán giả mới.

- Nhà hát Cải lương sở hữu rạp Chuông vàng nằm trong lòng phố cổ Hà Nội là một vị trí đắc địa để “hút” khách du lịch đến thưởng thức nghệ thuật. Hình thức sử dụng tiếng Anh thuyết minh trực tiếp tại mỗi buổi diễn nhìn thì rất khả thi nhưng liệu có mang lại hiệu quả như anh kỳ vọng không?

Tôi không có tham vọng làm chương trình này để gây sự nổi tiếng nhưng tôi cùng các nghệ sĩ trong Nhà hát sẽ cố gắng làm hết sức mình để phát triển nghệ thuật cải lương, đặc biệt trong giai đoạn khó khăn hiện nay.

Năm 2011, chúng tôi đã triển khai giai đoạn 1 của dự án. Vở diễn “Mệnh đế vương” được dịch sang tiếng Anh và có sự góp ý của một số khán giả nước ngoài đến dự. Sau đó, chúng tôi tổng hợp tất cả những ý kiến đó và rút ra một số kinh nghiệm, đó là người nước ngoài hầu như không thích xem những vở diễn quá dài.

Hình ảnh Tháp Rùa trên sân khấu và các nghệ sĩ đang luyện tập để chuẩn bị buổi ra mắt chương trình vào ngày 18-2

Chương trình sắp tới sẽ gồm 7 tiết mục ngắn: màn trống hội; bài hát “Dạ cổ Hoài Lang”;  bài hát “Lý Ngựa Ô”; kịch ngắn: “Kẻ trộm đêm giao thừa”; múa Chăm; bài hát tân cổ “Tình yêu trên dòng sông Quan họ”; múa Sáo.

Hiện nay, trên tất cả các hàng ghế của khán giả, chúng tôi đã trang bị tai nghe. Đến thưởng thức nghệ thuật tại Nhà hát, công chúng nước ngoài sẽ được nghe dịch trực tiếp tại sân khấu. Khi diễn viên diễn xuất thì người dịch sẽ đứng sau sân khấu dịch trực tiếp chứ không sử dụng đĩa đã dịch sẵn để tránh sự không trùng khớp giữa người dịch và diễn xuất của diễn viên.

- Tại sao anh không chọn những vở diễn cải lương truyền thống của Việt Nam để giới thiệu vào chương trình sắp tới?

Hầu hết những vở diễn truyền thống có ca từ và nội dung rất dài, gây tâm lý nặng nề đối với khán giả nước ngoài và gặp khó khăn khi chuyển ngữ từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Vì vậy, chương trình sắp tới, chúng tôi chọn những bài hát  tân cổ, dân ca của các vùng, miền và vở diễn đề tài hiện đại, dễ hiểu, mang tính giáo dục cao.

- Xin anh cho biết những điểm nổi bật của chương trình này?

- Để tạo ấn tượng với khán giả trong buổi công diễn đầu tiên, tôi quyết định chọn hình ảnh tháp Rùa áp vào mặt tiền của sân khấu. Như vậy, sẽ tạo cảm giác cho người xem như đang đứng trong lòng hồ Gươm thưởng thức nghệ thuật. Hình ảnh tháp rùa cao 10m, rộng 7m.

Mở màn buổi diễn là tiết mục trống hội và âm vang của ca khúc về Hà Nội mang đến không khí hào hùng, sâu lắng, thiêng liêng của mảnh đất ngàn năm văn hiến.

- Đây là một chương trình dàn dựng công phu và tốn kém, anh có gặp khó khăn gì khi triển khai dự án?

- Chương trình này do Nhà hát chủ động làm chứ không được đầu tư kinh phí của Nhà nước. Tôi nghĩ rằng, trong tình hình khó khăn hiện nay thì không thể trông chờ kinh phí đầu tư rồi mới làm mà trong tay mình có những gì thì cố gắng tận dụng, phát triển cái đó. Kinh phí chưa phải là yếu tố quyết định thành công của vở diễn và chưa chắc những tác phẩm được đầu tư nhiều tiền đã hay. Điều khó nhất của chúng tôi là làm sao chinh phục được khán giả nước ngoài, giúp họ hiểu và yêu mến nghệ thuật cải lương của Việt Nam, đó mới là điều quan trọng.

- Dự án trên của anh dường như chỉ “hướng ngoại” mà quên mất khán giả nhà?

Chương trình của chúng tôi dành cho cả khán giả trong và ngoài nước. Khi đến xem, công chúng nước ngoài vẫn hiểu nội dung, ý nghĩa của các tiết mục và khán giả trong nước không bị ảnh hưởng bởi tiếng nói của người dịch.

Trong tình hình thực tại có quá nhiều các loại hình giải trí, nghệ thuật cải lương phải cạnh tranh thì mới kéo được khán giả đến rạp.

Bài, ảnh: Khánh Huyền