QĐND Online - Vừa trở về sau chuyến hành trình tìm đồng đội tận vùng rừng Hải Chánh (huyện Hải Lăng, Quảng Trị), cựu chiến binh Nguyễn Thanh Tiêm (ở thành phố Đông Hà, Quảng Trị) lại chuẩn bị khăn gói cho chuyến tìm kiếm khác. “Tháng Bảy về, chưa tìm thấy anh em, giấc ngủ cứ chập chờn, khắc khoải, day dứt và có điều gì đó thôi thúc mình lên đường”, đôi mắt ông Tiêm nhìn xa xăm về phía những cánh rừng xanh thẳm…

Cựu chiến binh Nguyễn Thanh Tiêm dò lại tên tuổi, địa danh trong cuốn sổ sinh tử để đi tìm đồng đội

Giữa hàng bia mộ trắng, tiết trời tháng Bảy ở miền đất tâm linh lất phất mưa phùn, khiến làn khói từ nén nhang trầm giữa chiều tà cứ luẩn quẩn trên vành mũ tai bèo của người cựu chiến binh đang lặng lẽ về bên đồng đội nơi chiến trường xưa.

Từ những mạch cảm xúc đứt quãng, người lính già ở cái tuổi đã ngoài bảy mươi Nguyễn Thanh Tiêm, lần lại hồi ức: Đầu quân vào Tiểu đoàn lính đặc công (K10), thuộc Tỉnh đội Quảng Trị, chàng trai 22 tuổi luôn có mặt trong những trận đánh lớn. Những năm tháng khốc liệt của chiến trường Quảng Trị, trong trận địa La Vang (năm 1967), nơi tuyến lửa mịt mùng bom đạn, người lính Nguyễn Thanh Tiêm đã thoát chết một cách kỳ lạ khi bị một viên đạn xuyên từ phía lưng trái sang nách phải.

40 năm sau ngày hòa bình, mỗi lần nhớ đến vết thương ông thường tự hỏi vì sao mình lại may mắn đến vậy. “Có lẽ tôi được đồng đội che chở”, ông Tiêm nói.

Trở về sau chiến tranh, ông tiếp tục phục vụ công tác ở Thị ủy Đông Hà đến khi về hưu. “Kể từ khi mới nhận quyết định nghỉ hưu đến giờ, ngày nào ông ấy cũng cặm cụi với việc đi tìm đồng đội. Mỗi lúc trái gió trở trời vết thương hành hạ, sức khỏe yếu, lại bị tiểu đường thế mà ông ấy không chịu nghỉ ngơi lấy một ngày. Đêm mô cũng thao thức… sáng hôm sau lại vác ba lô lên đường”, bà Nguyễn Thị Xuân- vợ ông Tiêm tâm sự.

Ông Tiêm bảo: “Cái khó nhất không phải là lặn lội rừng núi mà là địa hình sau chiến tranh có quá nhiều thay đổi. Hơn nữa, qua nhiều lần cất bốc, tên tuổi cũng như địa điểm chính xác nơi các anh nằm không ai còn nhớ nên rất khó tìm. Có nhiều đợt “ăn sương” nằm đất cả tháng trời mà vẫn không thể tìm được nơi đồng đội đang nghỉ”.

“Cách đây chục năm, một người dân ở Hải Lăng trong lúc đào móng làm nhà đã tìm được hai cuốn sổ sinh tử của K10 (một cuốn ghi danh sách tiểu đoàn K10, cuốn còn lại ghi tên và địa điểm các đồng chí hi sinh), tôi liền tìm đến chuộc về. Việc tìm các anh đến nay có phần thuận tiện hơn”, ông Tiêm hồ hởi cho biết.

Bàn tay chai sần lần dở từng tên đồng đội trong cuốn sổ, ông Tiêm rưng rưng: “Cuốn sổ này có tên gần 400 đồng đội, nhưng số tìm được vẫn còn khiêm tốn quá!”.

10 năm nay, ông Tiêm luôn mang cuốn sổ quý bên mình, ngày nào tìm đồng đội ở đâu, tên gì ông đều nhớ rất rành mạch. Ngày đi tìm, đêm ông tranh thủ viết thư báo địa điểm chính xác nơi các anh nằm về cho gia đình. Bao nhiêu lá thư đi, bấy nhiêu lần gia đình nhỏ bé của ông đón thân nhân đồng đội tìm về. Có tháng ông đón khách cả 30 ngày và đích thân cùng họ đi tìm.

“Ngày tìm được đồng chí Lưu Tôn Đoàn, quê ở Tiên Lãng, Hải Phòng, cả đoàn ai cũng mừng rơi nước mắt. Chính tay mình cất bốc đồng đội để đưa họ về quê với người thân, dẫu các anh giờ chỉ là cát bụi nhưng giây phút đó hạnh phúc thiêng liêng, giống như tin thắng trận vậy”, ông Tiêm xúc động nói.

“Hàng trăm đồng đội tuổi mới đôi mươi, chưa kịp lập gia đình. Người thân của các anh có khi chỉ là bà con họ hàng. Vì vậy việc tìm kiếm, đưa các anh về gặp nhiều khó khăn”, ông Tiêm trăn trở.

Bài, ảnh: Mai Hoa