Thu đông năm 1947, thực dân Pháp tiến công lên Chiến khu Việt Bắc, nhằm tiêu diệt lực lượng chủ lực và cơ quan đầu não kháng chiến của ta. Quá trình cơ động, bộ binh và xe tăng, xe bọc thép địch chi viện, bảo vệ lẫn nhau, làm quân ta rất khó tiếp cận.

Đại đội trợ chiến Tiểu đoàn 55, Trung đoàn 72 Bắc Kạn được giao nhiệm vụ bám và đánh tiêu hao, quấy rối địch liên tục trên đường số 3, đoạn Bắc Kạn-Ngân Sơn. Lúc ấy, vũ khí trang bị thiếu thốn, toàn đại đội chỉ có một khẩu cối 60, hai khẩu đại liên, một khẩu trung liên, vài khẩu súng trường, đa số dùng mã tấu và lựu đạn "lọ mực". Toàn đơn vị quyết tâm chiến đấu rất cao, phải diệt bằng được xe cơ giới của địch.

Sau nhiều lần họp dân chủ quân sự bàn cách đánh, một đồng chí có sáng kiến lấy đầu đạn pháo thu được của địch, lắp thêm ngòi nổ của lựu đạn, mìn chế thành địa lôi, chôn trên đường dự kiến địch sẽ hành quân qua. Ý tưởng đó được tất cả đại đội tán thành. Mọi người gấp rút chế tạo các loại địa lôi chờ thời cơ tiêu diệt địch.

Tháng 3 năm 1948, khi giặc Pháp tiến công thị xã Bắc Kạn, đại đội tổ chức phục kích ở phía nam cầu Nà Cù. Khi hành quân đến cầu, địch dừng lại điều chỉnh đội hình. Một tiểu đội địch tập trung ngay trên quả "địa lôi pháo". Sau tiếng nổ, cả tiểu đội địch tan xác, nhưng vẫn chưa tiêu diệt được xe cơ giới.

Đến tháng 4-1948, đại đội tiếp tục sử dụng "địa lôi pháo" phục kích địch ở Mỏ Sắt. Trận đánh này, ngoài một số bộ binh địch, đại đội đã tiêu diệt được một xe bọc thép. Tháng 5-1948, giặc tiến công vào bắc thị xã Bắc Kạn. Bằng cách đánh như trên, đơn vị lại phá hủy được 4 xe bọc thép của địch. Cách đánh địa lôi độc đáo này, đại đội trợ chiến sử dụng trong nhiều trận chiến đấu sau này và được nhiều đơn vị khác học tập.

NGUYỄN DUY HIỂN