Binh pháp dạy: “Giương đông, kích tây”, nhưng tại chiến dịch Đắc Tô, Tân Cảnh tháng 4-1972, Bộ tư lệnh mặt trận Tây Nguyên lại “giương tây, kích đông”!
Về bản chất đó vẫn là phép lừa địch. Chỉ có điều, tại mặt trận này, phía Quân đoàn 2 ngụy chăm chăm phòng ngự hướng tây và tây bắc, thì ta đã bất ngờ tiến công hướng đông.
Lúc này, Đắc Tô, Tân Cảnh là hai cụm cứ điểm phòng ngự, che chở chủ yếu cho Kon Tum. Nó có tính chất như một tập đoàn phòng ngự do một sư đoàn thiếu chiếm giữ, trong đó địch có quân dù, xe tăng, công sự kiên cố, máy bay yểm trợ mạnh.
Địch rất sợ ta tiến công, vây hãm trực tiếp cụm phòng ngự thị xã Kon Tum, nghi ngờ Sư đoàn 320 của ta sẽ đánh Kon Tum.
Bộ tư lệnh chiến dịch Tây Nguyên lúc này cho mở một con đường hướng về phía thị xã, làm như là chuẩn bị cho xe tăng, cơ giới tập trung tiến đánh Kon Tum. Động thái này khiến địch càng khẳng định phán đoán của chúng là đúng. Quả nhiên, chúng cho một bộ phận Sư đoàn 22 và quân dù ra chống phá hướng này. Đòn nghi binh chiến dịch có “phản ứng dương tính”.
Khi địch tập trung tâm trí vào che chắn Kon Tum, thì ta gấp rút làm tiếp một con đường bí mật khác, ven sườn đông dãy Ngọc Linh, nối vào đường 14. Con đường này cho phép ta đưa một lực lượng khác vòng từ tây Tân Cảnh về phía đông Tân Cảnh. Đây là lực lượng chủ chốt gồm Sư đoàn 2 Quân khu 5, Trung đoàn 66… trong đó có cả xe tăng, pháo binh, cao xạ, tên lửa chống tăng B72.
Lại nói về quân ngụy ở Đắc Tô, Tân Cảnh, do các động thái của ta bộc lộ ở hướng biên giới khá rõ, nên Đại tá Lê Đức Đạt, sư đoàn trưởng Sư đoàn 22 ngụy bố trí lực lượng binh khí nặng và xe tăng của chúng chiếm lĩnh ở hướng tây. Trong bản đồ, hướng phản kích cũng nhăm nhăm vào hướng tây!
Lúc này, xung quanh Kon Tum, Sư đoàn 320 của ta vừa tiến công, vừa vây hãm lực lượng địch, khiến cho Quân đoàn 2 ngụy không phán đoán được nơi nào là hướng tiến công chủ yếu, Tân Cảnh hay Kon Tum?
Còn ta, khi tạo được thế và thời cơ, quân ta lập tức tập trung lực lượng đột phá cụm Tân Cảnh, siết chặt vòng vây, vây hãm thị xã Kon Tum.
Sau khi ta cơ động lực lượng sang hướng đông, mũi đột kích từ hướng đông đánh vào Tân Cảnh đã phát huy kết quả rất cao nhờ yếu tố bất ngờ, lại có xe tăng, pháo binh yểm trợ, tạo thế áp đảo. Địch bị bất ngờ, hoảng loạn khi phát hiện xe tăng ở hướng đông tham gia tiến công cùng bộ binh, tình huống hoàn toàn ngoài dự kiến. Dưới áp lực mạnh, căn cứ này bị phá hủy từng hỏa điểm. Tên lửa B72 của ta bắn đổ chòi canh, tháp nước, bắn cháy nhiều hỏa điểm, xe tăng. Kết quả từ trận then chốt “giương tây, kích đông” này là sau 11 giờ chiến đấu quyết liệt, ta đã làm chủ chiến trường ở thị xã Tân Cảnh, sân bay Đắc Tô 2, chiếm giữ SCH Sư đoàn 22 ngụy, bắt sống gần 1.000 tên địch, trận then chốt toàn thắng.
Nhiều kinh nghiệm chiến đấu được rút ra từ chiến dịch Đắc Tô, Tân Cảnh, nhưng bài học: Nghi binh lừa địch, tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu, dùng mưu hơn dùng lược… nên lần đầu tiên trên chiến trường Tây Nguyên, ta đánh thắng tuyến phòng ngự cơ bản mạnh của địch gồm một sư đoàn thiếu, nhiều trung đoàn, thiết đoàn, trong cụm phòng ngự kiên cố, dày đặc.
TRẦN DANH BẢNG