Ảnh minh họa/Internet

QĐND - Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã xác định mục tiêu tổng quát: "Phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; chính trị-xã hội ổn định, dân chủ, kỷ cương, đồng thuận; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt; độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được nâng lên; tạo tiền đề vững chắc để phát triển cao hơn trong giai đoạn sau". 
Ðể tạo tiền đề thực hiện thành công các mục tiêu, nhiệm vụ mang tính chiến lược này, Đảng ta xác định phải đột phá vào ba khâu, đang được coi là những “điểm nghẽn” cần phải khai thông để khai thác có hiệu quả các nguồn lực cho sự phát triển nhanh và bền vững. Ba khâu đột phá đó là: Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao gắn kết với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ...
Đảng ta xác định khâu đột phá về phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là nhân tố giữ vai trò trung tâm; là khâu quan trọng nhất chi phối việc thực hiện các đột phá khác. Nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, đẩy mạnh hội nhập phải hội tụ các tiêu chí: Có trình độ học vấn và chuyên môn kỹ thuật cao; có kỹ năng lao động giỏi; có khả năng thích ứng nhanh, làm chủ công nghệ sản xuất; có sức khỏe và phẩm chất đạo đức tốt; có khả năng vận dụng sáng tạo những tri thức, những kỹ năng đã được đào tạo vào quá trình lao động sản xuất nhằm đem lại năng suất, chất lượng và hiệu quả cao.
Quán triệt tinh thần Nghị quyết của Đảng, các cấp, các ngành, đặc biệt là hệ thống giáo dục cả nước đã và đang triển khai nhiều hình thức, biện pháp xây dựng, phát triển nguồn nhân lực. Mới đây, UBND TP Hồ Chí Minh đã chủ trì tổ chức cuộc Hội thảo khoa học, chủ đề: “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao – nhu cầu cấp bách” với sự tham dự của hơn 300 nhà khoa học, cán bộ quản lý và các chuyên gia. Hội thảo đã đánh giá thực trạng nguồn nhân lực, phân tích nguyên nhân hạn chế, dự báo nhu cầu và kiến nghị các giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, nguồn nhân lực chất lượng cao của nước ta hiện nay mới chỉ đáp ứng được khoảng 35-40% so với nhu cầu phát triển kinh tế (tỷ lệ này ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh vào khoảng 55-60%). Thị trường nhân lực chất lượng cao đang có nguy cơ khủng hoảng vì không đủ khả năng bắt kịp sự phát triển của nền kinh tế. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, vì thế là một yêu cầu mang tính cấp bách.
Cơn “khát” nguồn nhân lực đang hiện hữu ở tất cả các cấp, các ngành, các thành phần kinh tế -xã hội. Theo một số nhà nghiên cứu, chính vì cơn “khát” ấy nên việc đào tạo, phát triển nguồn nhân lực không tránh khỏi hiện tượng chạy theo số lượng, coi nhẹ về chất lượng. Sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị, trong đó trọng tâm là hệ thống giáo dục (bao gồm giáo dục công lập và ngoài công lập) đã đạt được những hiệu quả nhất định trong việc bồi dưỡng, đào tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH, tuy nhiên vẫn còn bộc lộ những bất cập. Không ít trường đại học, cơ sở đào tạo nghề chưa đủ điều kiện nhưng vẫn thực hiện tuyển sinh, mở rộng quy mô, ngành nghề đào tạo khiến chất lượng đầu ra không đáp ứng được yêu cầu tuyển dụng. Công tác đào tạo, bố trí, quy hoạch sử dụng nguồn nhân lực bộc lộ nhiều bất cập. Các tổ chức, doanh nghiệp luôn kêu thiếu nhân lực, trong lúc một bộ phận người học ra trường thì không kiếm được việc làm, hoặc làm không đúng ngành nghề đào tạo. Hiện tượng kỹ sư, cử nhân, công nhân kỹ thuật bậc cao... sau khi tốt nghiệp không đảm đương được công việc theo cấp học, ngành học đã được đào tạo đang là một thực trạng không hiếm ở nhiều ngành, nhiều địa phương khiến các tổ chức, doanh nghiệp sau khi tuyển dụng phải tổ chức đào tạo lại. Những lỗ hổng về chất lượng nguồn nhân lực biểu hiện ở chỗ bằng cấp không phản ánh thực chất năng lực khiến khoảng cách giữa đào tạo và tuyển dụng không những không được san bằng mà ở nhiều lĩnh vực còn bị đẩy xa hơn, gây lãng phí về nhân lực và tiền của.
Nghị quyết Đại hội XI của Đảng đã chỉ rõ: “Phải đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”. Đây chính là yếu tố cần và đủ để nền giáo dục thực hiện tốt vai trò trung tâm trong xây dựng, phát triển nguồn nhân lực quốc gia.
Định hướng đã rõ, tuy nhiên vẫn còn những bất cập, hạn chế bởi quá trình triển khai thực hiện của các cấp, các ngành có nơi, có lúc chưa tốt, chưa giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa lượng và chất.
Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn hiện nay là một đòi hỏi cấp bách, song không vì thế mà trong quá trình tuyển chọn, đào tạo, các cơ sở giáo dục lại vội vàng, coi nhẹ hoặc hạ thấp tiêu chí để ảnh hưởng đến chất lượng đầu ra. Các cấp ủy Đảng, chính quyền, cơ quan quản lý giáo dục và các cơ sở đào tạo nguồn nhân lực cần nhận thức đúng đắn, sâu sắc, toàn diện quan điểm của Đảng, nêu cao vai trò tự chủ, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước để làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, phát triển nguồn nhân lực theo nhu cầu đòi hỏi của mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội.                                        

PHAN TÙNG SƠN