QĐND - Tôi có kỷ niệm khó quên với đất nước chùa Tháp khi viết bài “Vị tướng và bức tượng bà mẹ Cam-pu-chia”. Bài đã được đăng trên Báo Quân đội nhân dân năm 2011.

Đó là lần tôi nghe các anh ở Văn phòng Bộ tư lệnh Quân khu 5 kể về hành trình tặng bức tượng một bà mẹ Cam-pu-chia bằng đá trắng cho một người mẹ ở tỉnh Stung Treng. Đây là người đã từng bảo vệ, giúp đỡ Trung tướng Nguyễn Trung Thu, nguyên Tư lệnh Quân khu 5, hiện nay là Phó tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam, trong những năm ông chiến đấu ở chiến trường K. Cách đây hai năm, ông đã trở lại Cam-pu-chia, nhờ người tìm bằng được gia đình mẹ. Mẹ tuy không còn nữa nhưng những người con của mẹ đều đã trưởng thành, hầu hết là cán bộ, viên chức, có nhiều đóng góp cho đất nước Cam-pu-chia sau giải phóng. Dựa vào bức ảnh của con cháu mẹ, Trung tướng Nguyễn Trung Thu đã nhờ nghệ nhân nổi tiếng Non Nước tạc tượng mẹ Phiu Ma Ly. Buổi lễ đón tiếp bức tượng đã diễn ra thật cảm động với sự có mặt của chính quyền thành phố Stung Treng, tạo ấn tượng tốt đẹp trong lòng nhân dân Cam-pu-chia.

Tại Hội nghị liên tịch giữa Bộ tư lệnh Quân khu 5 và Bộ tư lệnh Quân khu 1, Quân đội Hoàng gia Cam-pu-chia, ở Nha Trang vào tháng 3-2012, tôi đem tờ báo tặng bạn. Không ngờ, Trung tá So Som Bất, Chủ nhiệm Kỹ thuật Quân khu 1 nói: “Tôi đã nghe câu chuyện này. Không hiểu bằng cách nào, nhà báo Soi Sôn Tiếp, Chủ nhiệm Báo Đơm Ôm Pơl có tờ báo và đã dịch ra tiếng Cam-pu-chia, sau đó đọc trên 3 kênh phát thanh của nhà nước là Ap-sa-ra, Ba Joan và CTN nhân dịp kỷ niệm 33 năm ngày giải phóng Cam-pu-chia (7-1-2012). Nhiều người đã nghe và khóc. Qua bài báo, chúng tôi càng thêm yêu mến những người lính Việt Nam tình nghĩa và thủy chung”.

Tôi biết Thiếu tướng Trần Ngọc Yến, nguyên Phó tư lệnh Quân khu 5 từng có một người bạn Cam-pu-chia rất thân thiết, thường đến thăm ông mỗi khi qua bên này. Vậy là trước khi đi công tác ở Cam-pu-chia, tôi hỏi và vô cùng ngạc nhiên khi biết người bạn đó là Đại tướng Huốt Xiêng, Phó tổng Tư lệnh Lục quân Quân đội Hoàng gia kiêm Tư lệnh Quân khu 1. Lịch trình công tác dày đặc, vậy mà khi tôi đặt vấn đề được gặp để phỏng vấn về những kỷ niệm với Thiếu tướng Trần Ngọc Yến, Đại tướng Huốt Xiêng đồng ý ngay. Ông kể giọng xúc động, đôi lúc rơm rớm nước mắt về những ngày sát cánh cùng chuyên gia Trần Ngọc Yến xây dựng chính quyền non trẻ sau giải phóng, về những lần suýt chết vì mìn trên đường kiểm tra trận địa. Bài viết “Tình bạn đặc biệt giữa hai vị tướng” đăng trên Sự kiện và nhân chứng đã ra đời như thế. Gặp lại Đại tướng Huốt Xiêng ở Nha Trang, ông rất vui khi nhận ra tôi. Đại tướng nói rằng, ông được một người bạn tặng báo và đã đọc ở trong nước. Nhưng ông muốn có thật nhiều tờ báo nữa để phát cho các đơn vị trực thuộc đọc, để cán bộ, chiến sĩ hiểu hơn tình hữu nghị giữa hai nước và luôn biết ơn những người bạn Việt Nam đã cứu nhân dân Cam-pu-chia thoát khỏi nạn diệt chủng Pôn Pốt.

Với tôi, hai bài báo về đất nước chùa Tháp như thôi thúc mình phải viết nhiều hơn nữa về những người lính tình nguyện Việt Nam, góp phần vun đắp tình đoàn kết hữu nghị giữa hai dân tộc.

Hồng Vân