Đã 15 năm kể từ ngày bà Ra-ê Che-ni cùng vợ chồng cô con gái Giê-ri-lin Brút-xê (Jerilyn Brusseau) đồng sáng lập ra “PeaceTrees Vietnam” (Cây hòa bình Việt Nam-PTVN), một tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực khắc phục hậu quả chiến tranh tại tỉnh Quảng Trị. Tham gia tích cực cho việc thành lập và hoạt động của tổ chức, nhưng đây là lần đầu tiên bà Ra-ê Che-ni (Rae Cheney), một bà mẹ Mỹ đã 90 tuổi mới đặt chân tới Việt Nam.

Với bà Ra-ê, nỗi đau đớn tột cùng trong đời là khi nghe tin Đa-ni-en Che-ni (Daniel Cheney) cậu con trai duy nhất 21 tuổi của mình thiệt mạng trên chiến trường Việt Nam. Bà Ra-ê nhớ đó là vào năm 1969 và sau đó là cả một quãng thời gian khó khăn với bà và các thành viên trong gia đình. Nhưng chính trong khoảng thời gian trái tim tan vỡ ấy, người mẹ Mỹ đau khổ Ra-ê đã thấy rằng cần mở lòng và hành động tích cực. Và chính cô con gái Giê-ri-lin đã ủng hộ bà, mở ra con đường giúp bà hàn gắn trái tim, với việc thành lập PTVN vào năm 1995.

Bà Ra-ê Che-ni (người cầm hoa thứ hai, từ phải sang) tại Lễ trao kỷ niệm chương của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam

Giê-ri-lin cũng có mặt trong chuyến thăm Việt Nam lần này của tổ chức PTVN. Bà chia sẻ: “Từ khi em trai tôi qua đời, tôi đã muốn làm việc gì đó để giúp đỡ người Việt Nam - những người mà tôi biết chắc cũng phải chịu đựng những mất mát, đau khổ vì chiến tranh như gia đình tôi”. Giê-ri-lin đã đặt quyết tâm khi chiến tranh kết thúc sẽ làm một điều gì đó để hàn gắn vết thương chiến tranh và nối nhịp cầu hòa bình và hữu nghị giữa người dân Mỹ với đất nước và con người Việt Nam. PTVN đã  trở thành tổ chức phi chính phủ của Mỹ đầu tiên được Chính phủ Việt Nam cấp phép hoạt động trong lĩnh vực hỗ trợ việc tháo gỡ bom mìn, vật liệu nổ tại Việt Nam.

Tại chính những mảnh đất mà PTVN đã giúp rà phá bom mìn, PTVN đã tổ chức cho nhiều đoàn từ Mỹ, trong đó có nhiều cựu binh chiến tranh, thân nhân của những lính Mỹ đã thiệt mạng ở Việt Nam thăm viếng hữu nghị và trồng cây. Những cây này vẫn được gọi là cây “hòa bình”. Tổng cộng đã có hơn 70 nghìn cây xanh như vậy được trồng ở Quảng Trị, góp phần cải tạo đáng kể môi trường tại nơi từng bị bom đạn chiến tranh cày nát.

Trong chuyến thăm Việt Nam, bà Ra-ê cùng con gái và nhiều thành viên khác của tổ chức, các nhà tài trợ sẽ dự lễ khánh thành thư viện và nhà trẻ cho một số xã ở tỉnh Quảng Trị mà PTVN hỗ trợ xây dựng. Nhà trẻ mang tên con trai bà “Đa-ni-en Che-ni” và một trong hai thư viện được mang tên “Thư viện Hòa bình của mẹ”. Bà Ra-ê sẽ có cuộc giao lưu, gặp gỡ với một bà mẹ Việt Nam cũng đã bị mất người con trai trong chiến tranh. Bà Ra-ê bày tỏ mong muốn trở thành bạn của các bà mẹ Việt Nam có chung nỗi đau, để cùng nhau chia sẻ.

Nước mắt của bà mẹ Mỹ Ra-ê Che-ni đã rơi khi tới Việt Nam. Đó là khi Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, ông Vũ Xuân Hồng nhắc lại những kỷ niệm với PTVN từ buổi đầu thành lập cùng những câu chuyện cảm động về tình hữu nghị giữa nhân dân Việt-Mỹ. Ông Vũ Xuân Hồng nói: “Nếu ở Mỹ mà có nhiều gia đình có tấm lòng như gia đình bà Che-ni thì những nỗi đau chiến tranh sẽ vơi đi rất nhiều và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước sẽ được vun đắp nhiều hơn nữa”. Tại buổi lễ trao Kỷ niệm chương vì hòa bình, hữu nghị giữa các dân tộc của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cho bà Ra-ê, con gái bà cùng ông Lê Đình Quang (Giám đốc điều hành PTVN), bà Ra-ê rưng rưng xúc động không nói được gì nhiều. Con gái bà, Giê-ri-lin đã giúp bà chia sẻ những tình cảm không nói lên lời ấy, bà nói: “Đây sẽ là nguồn động lực lớn giúp chúng tôi tiếp tục sứ mệnh hàn gắn, xây dựng lòng tin và tình hữu nghị giữa hai dân tộc”.

Bài và ảnh: Mỹ Hạnh-Lan Chung