QĐND- Tuyên bố của các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN về Nguyên tắc sáu điểm của ASEAN về Biển Đông đã được công bố ngày 20-7. Theo Tuyên bố, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN nhắc lại và tái khẳng định cam kết của các quốc gia thành viên ASEAN về việc:  Thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) năm 2002; Quy tắc hướng dẫn thực hiện DOC năm 2011; Sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông; Tôn trọng hoàn toàn các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982; Tất cả các bên tiếp tục kiềm chế và không sử dụng vũ lực;  Giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.

Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN quyết tâm tăng cường tham vấn trong ASEAN nhằm phát huy các nguyên tắc nêu trên, phù hợp với Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á  và Hiến chương ASEAN.

Việc ra Tuyên bố này cho thấy các quốc gia thành viên ASEAN tiếp tục duy trì đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm của mình trong các vấn đề của khu vực, trong đó có vấn đề Biển Đông. Tuyên bố cũng tạo cơ sở để bảo đảm các bên liên quan tôn trọng, tuân thủ trong hành xử ở Biển Đông. Các hành vi vi phạm những nguyên tắc này sẽ ảnh hưởng tới ASEAN. Dư luận ghi nhận những nỗ lực của In-đô-nê-xi-a để tiến tới việc ra Tuyên bố này. 

Trước đó, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM-45) và các hội nghị liên quan diễn ra từ 8 đến 13-7 tại Phnôm Pênh (Cam-pu-chia), vấn đề Biển Đông là một trong nhiều chủ đề được quan tâm nhiều nhất. Tại các hội nghị, nhiều nước đã phát biểu bày tỏ quan ngại về các diễn biến phức tạp gần đây ở Biển Đông, ảnh hưởng đến hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở khu vực. Theo đó, ASEAN phải coi vấn đề Biển Đông là của chung ASEAN chứ không phải chỉ là vấn đề song phương giữa một vài nước ASEAN và Trung Quốc. Do đó, các nước phải giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982; thực hiện đầy đủ DOC; sớm xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) để bảo đảm hiệu quả hòa bình, ổn định và an ninh ở Biển Đông.

Là một thành viên có trách nhiệm của  ASEAN, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực đóng góp tích cực trong việc duy trì đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN. Tại các Hội nghị ở Phnôm Pênh, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh nhấn mạnh các nguyên tắc về tôn trọng quyền chủ quyền và quyền tài phán của các quốc gia ven biển đối với vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa theo quy định của UNCLOS, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực, tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS, và DOC, sớm xây dựng Bộ Quy tắc về ứng xử ở Biển Đông (COC)… Lập trường này của Việt Nam về vấn đề Biển Đông cũng chính là lập trường chung của ASEAN.

Chúng ta hy vọng, với vai trò Chủ tịch ASEAN 2012, Cam-pu-chia sẽ nỗ lực đóng góp cho việc tăng cường đoàn kết trong ASEAN và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong khu vực.

Linh Oanh