Ông Hứa Tông Hành khi còn đương chức

Thành phố Thâm Quyến thuộc tỉnh Quảng Đông, đầu tàu phát triển của miền Nam Trung Quốc, đang phải hứng chịu “cơn địa chấn” xảy ra trong guồng máy chính quyền địa phương: Thị trưởng Hứa Tông Hành kiêm phó bí thư thành uỷ chính thức bị cách chức hôm 11-6, sau 3 ngày bị bắt giữ trong cuộc điều tra về “những vi phạm kỷ luật nghiêm trọng”.

Ông Hứa Tông Hành sinh năm 1955, người Hồ Nam, năm 1973 gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc, từng tốt nghiệp trường Đại học chính pháp Trung Quốc, từng du học ở Mỹ. Những “sai phạm nghiêm trọng” của ông Hứa Tông Hành vẫn chưa được Ủy ban kỷ luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc chính thức công bố, nhưng tất cả những thông tin liên quan tới vụ ông Hứa bị bắt giữ và cách chức đều xuất phát từ một đầu mối là cuộc điều tra mở rộng liên quan tới tỉ phú Hoàng Quang Dụ.

Trở thành thị trưởng Thâm Quyến từ năm 2005, ông Hứa, được coi là người thúc đẩy sự phát triển của Thâm Quyến - vốn là một làng chài, năm 1980 trở thành đặc khu kinh tế đầu tiên, rồi thành một đô thị hiện đại 8 triệu dân của Trung Quốc. Thâm Quyến được nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình trước đây chọn làm đặc khu kinh tế đầu tiên của Trung Quốc và đến nay thành phố này tiếp tục có vai trò đặc biệt quan trọng như một biểu tượng của chính sách mở cửa của đất nước ra thế giới bên ngoài cách đây hơn 30 năm.

Sự thành đạt của ông Hứa là niềm mơ ước của nhiều người, nhưng không hẳn ông giành được sự ủng hộ của người dân địa phương. Ông bị coi là người bảo vệ quyền lợi của giới đầu cơ địa ốc lợi dụng đà phát triển của thành phố để thủ lợi hơn là quyền lợi của cộng đồng. Ông từ chối ấn định mức giá trần cho thị trường bất động sản, để giá cả vượt xa khả năng mua nhà đất của cư dân thành phố. Ông Hứa bị phát hiện có mối quan hệ khá thân thiết với với tỉ phú Hoàng Quang Dụ, chủ sở hữu tập đoàn GOME bị bắt hồi tháng 11-2008 vì “phạm tội kinh tế” và thao túng thị trường cổ phiếu. Việc tỉ phú Hoàng bị bắt đã dẫn tới việc mở rộng điều tra ra nhiều quan chức cao cấp, lần lượt làm “lộ sáng” một loạt quan chức có dính líu. Liên quan đến cuộc điều tra vụ thao túng thị trường chứng khoán của tỉ phú Hoàng Quang Dụ, mới đây nhất, một quan chức khác là Trịnh Thiếu Đông, trợ lý Bộ trưởng Công an Trung Quốc, Cục trưởng Cục phòng chống tội phạm kinh tế, cũng vừa bị cách chức. Ông Trịnh bị giam giữ hồi tháng Giêng khi quá trình điều tra Hoàng Quang Dụ và các thành viên trong gia đình bắt đầu.

Trong những năm gần đây, ngay tại Thâm Quyến đã có hơn hai chục quan chức cao cấp bị kết tội tham nhũng, nổi bật nhất là ông Yu Youjun, người tiền nhiệm của ông Hứa, cũng đã bị khai trừ đảng và ông phó chánh án tòa án thành phố bị cáo buộc có lối sống đồi trụy và nhận tiền để đưa ra các bản án nhẹ.

Tỉ phú Hoàng Quang Dụ là một trong những người giàu nhất Trung Quốc. Việc ông này bị bắt ngày 17-11-2008 đã làm chấn động dư luận trong và ngoài Trung Quốc. Hoàng Quang Dụ sinh năm 1969 tại tỉnh Quảng Đông, trong một gia đình nông dân nghèo. Năm 1987, hai anh em Hoàng Tuấn Khâm và Hoàng Quang Dụ lập Công ty GOME. Năm 1993, Hoàng Quang Dụ tiếp quản Tập đoàn GOME (anh trai tách ra kinh doanh độc lập), dần dần phát triển thành một trong những tập đoàn phân phối hàng điện tử gia dụng lớn nhất Trung Quốc với hàng  chuỗi 1.200 cửa hàng bán lẻ, tạo việc làm cho khoảng 300.000 người. Đến năm 2007, Tập đoàn GOME của ông chủ Hoàng đã làm thay đổi hoàn toàn bản đồ phân phối hàng điện tử Trung Quốc. Thành đạt trong lĩnh vực bán lẻ hàng điện tử dân dụng, Hoàng Quang Dụ đã nhanh chóng vươn ra lĩnh vực bất động sản và thành lập một loạt công ty để kinh doanh trong lĩnh vực này. 

Sau khi thị trưởng Thâm Quyến, Hứa Tông Hành bị bắt và bị Ủy ban kỷ luật Trung ương cách chức, báo chí Trung Quốc và nước ngoài thi nhau bình luận về sự việc này. Tờ Bưu điện Thâm Quyến cho biết, ông Hứa khai báo với các nhà điều tra rằng, ông ta đã nhận hối lộ của nhiều quan chức và doanh nhân liên quan tới việc mua sắm trị giá hàng chục triệu nhân dân tệ thiếu minh bạch. Ngoài việc thừa nhận nhận hối lộ trong các dự án xây dựng đường tầu điện ngầm, trụ sở cơ quan thuế, đường cao tốc Tanba… ông ta còn khai báo các quan chức có dính líu vào các vụ việc này. Ông Hứa còn thừa nhận đã chi khoản tiền hàng chục triệu nhân dân tệ để mua chức cao hơn.

Ba phó thị trưởng Thâm Quyến cũng đang bị điều tra về khả năng liên quan tới các hoạt động tội phạm của Hoàng Quang Dụ. Hiện một loạt quan chức cấp cao của Thâm Quyến bị cấm rời thành phố và bị quản lý các giấy tờ cá nhân để sẵn sàng cho một cuộc điều tra lớn do các điều tra viên được cử từ Bắc Kinh tới thực hiện.