Ngày Tết nhớ "Đồng bạc Cụ Hồ"

Chào xuân 2008

QĐND - Thứ Tư, 30/01/2008, 17:41 (GMT+7)

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trao tặng các mẫu giấy bạc có chân dung Bác Hồ cho Bảo tàng Hồ Chí Minh

Ngày 31-1-1946, Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 18B do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký cho phép phát hành tiền Việt Nam tại các tỉnh phía Nam (từ vĩ tuyến 16 trở vào) để thay thế cho tiền Đông Dương, khẳng định nền độc lập tự do và chủ quyền cách mạng trên lĩnh vực tài chính, tiền tệ. Đây là loại tiền có hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, người dân gọi là “Đồng bạc Cụ Hồ”.

Những ngày đầu thành lập nhà nước cách mạng, ngân sách khó khăn. Tại kho bạc Nhà nước chỉ còn 1.250.000 đồng Đông Dương, trong đó có 580.000 đồng tiền nát đang chờ tiêu hủy. Ngân sách thâm hụt, các khoản nợ lên tới 564 triệu đồng.

Ngày 15-11-1945, Cơ quan ấn loát Trung ương (thuộc Bộ Tài chính) đã được Chính phủ cho phép thành lập với nhiệm vụ sản xuất tờ bạc Việt Nam để đưa ra lưu hành phục vụ nhu cầu, đời sống sản xuất, chiến đấu của bộ đội và nhân dân. Bộ Tài chính đã cho mời các họa sĩ nổi tiếng ở Hà Nội vẽ các mẫu giấy bạc loại 5, 10, 20 và 100 đồng. Chỉ trong thời gian ngắn, vượt qua nhiều khó khăn thiếu thốn, guồng máy sản xuất tờ bạc đã đi vào hoạt động để liên tiếp cho xuất xưởng những kiện tờ bạc Việt Nam đầu tiên chuẩn bị sẵn sàng cho các đợt phát hành đầu tiên.

Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng mọi mặt, Chính phủ đã chọn miền nam Trung Bộ làm nơi phát hành đầu tiên, vì tại đây không có quân đội nước ngoài, chính quyền cách mạng hoàn toàn làm chủ và nhiều điều kiện thuận lợi khác.

Ngày 3-2-1946, lễ phát hành tờ bạc tài chính Việt Nam dân chủ cộng hòa được tổ chức long trọng tại thị xã Quảng Ngãi, mở đầu cho việc xóa bỏ tiền tệ lệ thuộc vào chế độ thực dân. Tờ bạc Cụ Hồ được phát hành dưới sự chào đón và hoan nghênh nhiệt liệt của đông đảo quần chúng nhân dân Nam Trung Bộ và có ảnh hưởng tích cực ra toàn quốc. Qua việc thu đổi tiền cũ, ta tập trung được một khối lượng tiền Đông Dương để mang ra tiêu dùng ở Nam Bộ và Bắc Bộ, phục vụ cho sản xuất và kháng chiến.

Ngày 13-8-1946, Chính phủ ban hành sắc lệnh cho mở rộng và phát hành tờ bạc tài chính Việt Nam từ vĩ tuyến 16 trở ra. Để chuẩn bị mọi điều kiện cho công cuộc kháng chiến lâu dài, tại kỳ họp ngày 3-11-1946, Quốc hội khóa I đã biểu quyết cho lưu hành tờ bạc Việt Nam trên toàn quốc. Hơn một tháng sau, ngày 19-12-1946, Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, tờ giấy bạc Việt Nam đã có mặt trên mọi miền Tổ quốc, trở thành lợi khí sắc bén đấu tranh trên mặt trận kinh tế, tài chính, góp phần quyết định vào việc cung cấp cho nhu cầu của công cuộc kháng chiến kiến quốc.

Sau chiến thắng Biên giới năm 1950 và những diễn biến mới trong quan hệ chính trị, ngoại giao, kinh tế..., đến ngày 6-5-1951, Chính phủ cách mạng đã ra sắc lệnh thành lập Ngân hàng quốc gia Việt Nam, quyết định thay thế tờ bạc tài chính bằng tờ bạc ngân hàng từ ngày 12-5-1952 với tỷ giá 1 đồng ngân hàng bằng 10 đồng tài chính. Đến đây, tờ bạc tài chính đã hoàn thành sứ mạng lịch sử của mình với vai trò thúc đẩy hoạt động kinh tế-xã hội thời chiến, góp phần quan trọng cho cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp của dân tộc ta đi tới thắng lợi.