QĐND Online - Thực trạng ô nhiễm là rõ ràng, tuy nhiên, các chính sách hỗ trợ người dân vùng ô nhiễm được tiến hành rất chậm, ảnh hưởng không nhỏ đến niềm tin của người dân vào các cấp chính quyền…

Mức độ ô nhiễm không còn như thiết kế ban đầu

Do cốt rác cao, sự phát tán ô nhiễm ra không khí ngày càng xa, không còn như thiết kế, tính toán ban đầu. Người dân địa phương cho biết, ở những khu vực cách bãi rác 3 km cũng vẫn thấy mùi khó chịu, đặc biệt vào những ngày thời tiết xấu.

Có mặt tại UBND xã Hồng Kỳ sáng 6-7, chúng tôi mới cảm nhận được sự khó chịu do ô nhiễm của bãi rác mà người dân phải sống cùng. Không khí luôn nặng mùi, quanh quẩn bên người. Tuy nhiên, người dân trong xã cho biết, đây còn là hôm thời tiết bình thường, không khí còn “tốt chán”, chứ vào ngày thời tiết xấu thì nặng mùi hơn nhiều.

Trạm xử lý nước sạch xây xong từ lâu nhưng chưa được sử dụng

Chị Dương Thi Duẩn, quê Bắc Giang mới về làm dâu tại xóm Quảng Lạc, thôn 2, xã Hồng Kỳ cho biết: “Thời gian đầu mới về nhà chồng, do không khí quá nặng mùi khiến mình không ăn được cơm. Thậm chí khi ngủ cùng chồng… vẫn phải bịt khẩu trang”.

Ô nhiễm không khí đã phát tán xa, nhưng việc hỗ trợ người dân vẫn được tính theo kết quả đo kiểm tra chốn lấp rác với độ cao cốt +15m. Sự bất hợp lý này là rõ ràng, người dân địa phương đã nhiều lần kiến nghị mở rộng vùng hỗ trợ ảnh hưởng môi trường nhưng vẫn chưa nhận được sự điều chỉnh hợp lý.

Ông Phạm Văn Thanh, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hồng Kỳ trong Hội nghị tiếp xúc cử tri của đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội (ngày 2-7) nhấn mạnh: cử tri đề nghị nhiều lần với đại biểu Quốc hội đoàn Hà Nội những vấn đề không phải không làm được mà không được quan tâm, như: Môi trường không khí ô nhiễm độc hại, nước tiềm ẩn dịch bệnh, tiềm năng kinh tế không phát triển được do có bãi rác; suốt 13 năm chính sách hỗ trợ đặc thù không có; người dân hay bị viêm đường hô hấp… Khi khảo sát cơ quan chức năng nói độc hại trong vòng 500m, nhưng thực tế mùi hôi thối lan rộng cả nghìn mét. Nhân dân đề nghị hỗ trợ cho người dân trong vòng 1km mét nhiều năm nay vẫn chưa thực hiện được.

Ảnh hưởng ô nhiễm không khí của bãi rác Nam Sơn có thể thấy rõ qua số liệu người mắc bệnh đường hô hấp. Một đơn vị quân đội đóng quân trên địa bàn đã tiến hành nhiều biện pháp hạn chế ô nhiễm như trồng nhiều cây xanh, tiến hành các biện pháp phòng chống dịch bệnh, diệt ruồi, muỗi, nâng cao sức đề kháng của bộ đội… tuy nhiên, số lượng người mắc các bệnh về đường hô hấp trên vẫn khá lớn. Năm 2011 có hơn 200 cán bộ, chiến sí bị mắc bệnh đường hô hấp. Trong 6 tháng đầu năm 2012, con số này là gần 100 cán bộ, chiến sĩ.

Chờ tới bao giờ?

Nắm được tình trạng ô nhiễm môi trường của bãi rác Nam Sơn, ngày 25-6-2012, UBND huyện Sóc Sơn đã có văn bản số 542/UBND-TN&MT đề nghị giải quyết những tồn tại của bãi rác Nam Sơn gửi UBND TP Hà Nội, trong đó ghi rõ: “bãi rác có công suất lớn, cốt rác cao dẫn đến nồng độ ô nhiễm không khí nặng. UBND huyện Sóc Sơn đề nghị UBND TP Hà Nội, các sở, ngành nghiên cứu chính sách đặc thù đo kiểm: Nâng phạm vi ảnh hưởng môi trường của bãi rác Nam Sơn lên 1.000m (tính từ hàng rào bãi Nam Sơn đến phạm vi 1.000m) đồng thời hỗ trợ cho người dân trong phạm vi vùng ảnh hưởng môi trường”.

Giếng cấp nước cho trạm xử lý nước sạch được khoan tại bãi tham ma

Trong khi người dân nơi đây phải chịu sự ô nhiễm môi trường nhưng cơ sở hạ tầng, điều kiện sinh hoạt vẫn chưa thực sự được quan tâm hỗ trợ. Đường giao thông trên địa bàn 3 xã vẫn chưa được đầu tư nhiều, so với mặt bằng các xã xung quanh là rất thấp. Đặc biệt là vấn đề giúp người dân có nước sạch sinh hoạt tại đây chưa thực sự được quan tâm đúng mức.

Do ảnh hưởng của bãi rác Nam Sơn đến nguồn nước khu vực (đặc biệt là nước ngầm), UBND TP đã giao cho Sở Giao thông công chính (nay là Sở Giao thông Vận tải) là chủ đầu tư Dự án cung cấp nước sạch cho khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn và vùng ảnh hưởng môi trường của 3 xã Nam Sơn, Bắc Sơn, Hồng Kỳ. Tuy nhiên, dự án được triển khai từ năm 2005 đến nay mới xây dựng xong các tuyến ống nước thô và nhà máy xử lý nước. Trải qua 8 năm, nhân dân và Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn vẫn chưa được sử dụng nước sạch do chưa có mạng lưới đường ống phân phối nước từ nhà máy đến các hộ dân.

Không chỉ chậm, việc triển khai các trạm cấp nước sạch cũng chưa tạo được sự đồng thuận trong nhân dân. Cụ thể, trạm cấp nước tại xã Hồng Kỳ có nguồn nước được khoan ngay tại nghĩa địa của xóm Quảng Lạc, thôn 2. Theo người dân ở đây, chưa biết việc này có ảnh hưởng đến độ sạch của nước như thế nào, nhưng về mặt tâm lý, tâm linh cũng khiến người dân khó chấp nhận. Một số người dân khẳng định, dù có xử lý sạch, đảm bảo vệ sinh cũng không dám dùng.

UBND huyện Sóc Sơn đã đề nghị UBND TP Hà Nội, các sở liên quan và Công ty TNHH một thành viên Nước sạch Hà Nội đặc biệt quan tâm, chỉ đạo mở rộng phạm vi cấp nước sạch và sớm thi công lắp đặt mạng lưới đường ống cấp nước đến hộ gia đình, đồng thời có chính sách đặc thù miễn phí sử dụng cho nhân dân vì đây là các xã nghèo, đồng thời trực tiếp chịu ảnh hưởng ô nhiễm môi trường từ bãi rác Nam Sơn. Tuy nhiên, huyện cũng chỉ biết đề nghị do “lực bất tòng tâm”. Không chỉ việc cấp nước sạch chậm, việc cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho những đối tượng được hỗ trợ về ô nhiễm môi trường cũng được tiến hành rất chậm. Sau một thời gian dài nhận được kiến nghị của nhân dân, các cấp, các ngành đã tiến hành kê khai cấp thẻ bảo hiểm y tế cho người dân, tuy nhiên, đến nay loại thẻ này người dân vẫn chưa nhận được.

Việc ô nhiễm nước mặt trên địa bàn khiến tưới tiêu cho nông nghiệp gặp nhiều khó khăn. Nhiều nguồn nước quá ô nhiễm khi đem tưới đã khiến cho lúa, ngô bị chết. Việc này đã được người dân, chính quyền địa phương nhiều lần kiến nghị và đã được UBND huyện tiến hành khảo sát, cho ý kiến, nhưng tới nay cầu trả lời vẫn là “chờ” phê duyệt và kinh phí ở trên…

Đây là thực trạng mà các cấp, các ngành chức năng cần có những hành động trách nhiệm, tích cực để những chính sách đến được với những người đang phải gánh chịu ô nhiễm một cách sớm nhất.

Kết thúc bài viết, chúng tôi xin dẫn tâm sự của bà Lưu Thị Dũng xóm Cầu Lai, xã Bắc Sơn: “Chúng tôi hiểu, sự tồn tại của bãi rác là cần thiết. Nếu bãi rác không đặt ở địa phương chúng tôi thì người dân địa phương khác sẽ phải chịu. Ở đây đòi hỏi sự hy sinh của một nhóm người thiểu số để đa số người còn lại có cuộc sống tốt hơn. Chúng tôi chấp nhận điều đó để Hà Nội được xanh, sạch, đẹp. Tuy nhiên, cũng mong các cấp, các ngành quan tâm để điều kiện sống của người dân đỡ khổ, vất vả hơn khi hằng ngày phải sống cùng rác”.

Bài và ảnh: Hoài Khánh Trang Dũng

Người dân cần được hỗ trợ xứng đáng (Kỳ 1)