QĐND - Trong nhiều hoạt động hướng tới kỷ niệm 87 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21-6), sáng 9-6 tại Hà Nội, Hội Nhà báo Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam đã tổ chức cuộc tọa đàm “Nhà báo Trần Lâm với Báo chí Cách mạng Việt Nam”. Đây là sự tri ân, tưởng nhớ của các thế hệ nhà báo hôm nay tới nhà báo Trần Lâm - người đặt nền móng cho hai ngành truyền thông lớn: Phát thanh và Truyền hình.
Nguyên Tổng bí thư Lê Khả Phiêu, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Phạm Thế Duyệt, gia đình của nhà báo Trần Lâm, cùng đông đảo các nhà báo từng có thời gian công tác, làm việc với nhà báo Trần Lâm tại Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam… đã tới dự và ôn lại những kỷ niệm về nhà báo Trần Lâm.
Cây đại thụ của Báo chí Cách mạng Việt Nam - nhà báo Trần Lâm, tên thật là Trần Quảng Vận, sinh tháng 1-1922 tại xã Đoàn Tùng, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. Ông đã từ biệt cõi đời vào tháng 2-2011, hưởng thọ 89 tuổi.
Nhà báo Trần Lâm, được lãnh đạo Đảng và Nhà nước tin cậy, đông đảo đồng nghiệp và công chúng mến mộ. Ông nguyên là cán bộ tiền khởi nghĩa, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Phát thanh và Truyền hình, nguyên Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.
 |
| Nhà báo Trần Lâm và vợ - bà Trần Thị Ý. Ảnh: VOV. |
Tại buổi tọa đàm, nhà báo lão thành Phan Quang xúc động nhớ lại thời điểm ngay sau ngày Tổng khởi nghĩa giành chính quyền thành công tại Hà Nội 19-8-1945, đồng chí Xuân Thủy truyền đạt ý kiến của Bác Hồ: “Việc hết sức quan trọng là phải lập ra ngay một đài phát thanh”. Cùng mươi đồng chí, bạn bè, nhà báo Trần Lâm đã chủ trì cuộc họp quyết định ba việc quan trọng: Đài phát thanh sẽ mang tên của đất nước: Đài Tiếng nói Việt Nam; Đài sẽ phát sóng chương trình đầu tiên ngày 7-9-1945 và Lời xướng ngắn gọn của Đài phải nói lên được ý chí, tự hào và thực tiễn quốc gia.
Lời xướng ấy là: “Đây là Tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, Thủ đô nước Việt Nam dân chủ cộng hòa”. Lời xướng trang trọng qua bao năm tháng vẫn y nguyên, cho đến nay chỉ một lần duy nhất thay đổi mấy từ cho phù hợp với Quốc hiệu: Từ Việt Nam dân chủ cộng hòa đổi thành Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Nhà báo Phan Quang kể rằng, trong đời thường, nhà báo Trần Lâm là người giản dị, ít nói về mình. Dưới sự chỉ đạo của Chủ nhiệm Trần Lâm, ngành phát thanh và truyền hình nước ta đã vượt lên mọi gian truân, đi từ không đến có. “Vậy mà đến khi ông vinh dự được Nhà nước trao Huân chương Độc lập hạng hai (năm 1988), anh em trong đài ý kiến nên tổ chức buổi lễ trao tặng, nhà báo Trần Lâm chỉ mời một số anh em trong đài tham dự buổi gặp mặt, rồi tâm sự với anh em đồng nghiệp rằng: “Đối với tôi, việc dễ dàng nhất là khai lý lịch cán bộ. Cả đời từ năm 1945 cho đến nay ở mục Công tác tôi chỉ có hai chữ: Phát thanh”. Hai từ cho một cuộc đời cống hiến, hai từ đó trở thành tượng đài trong ngành phát thanh Việt Nam cho tới tận ngày nay”.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, làn sóng phát thanh là một kênh thông tin chủ chốt và là tiếng kèn cổ vũ các phong trào thi đua yêu nước Đại Phong, Duyên Hải, Thành Công, Ba Nhất thời miền Bắc xây dựng những cơ sở đầu tiên của chủ nghĩa xã hội, rồi tiếp ngay sau đó, các phong trào Ba sẵn sàng, Ba đảm đang, Tay cày tay súng, Tiếng hát át tiếng bom… Dưới sự điều hành của nhà báo Trần Lâm, Đài phát thanh mang lời của Tổ quốc đến với những đơn vị chiến đấu xa xôi nhất vùng giải phóng hoặc âm thầm hoạt động trong lòng các tỉnh, thành phố miền Nam. Đài là tiếng nói chính nghĩa truyền đạt ý chí của dân tộc Việt Nam với bạn bè năm châu bốn biển.
Với truyền hình, nhà báo Trần Lâm là người chủ trì thành lập Đài Truyền hình Việt Nam ngay khi đất nước ta còn bị bốn bề phong tỏa. Đài truyền hình từ những bước chập chững đầu tiên đã cùng với sự nghiệp đổi mới do Đảng ta lãnh đạo lớn vụt lên, trở thành cơ quan truyền thông, văn hóa, giao lưu, đối ngoại bề thế.
Trong lời nói nghẹn ngào, vợ của nhà báo Trần Lâm - bà Trần Thị Ý - cũng là đồng nghiệp của ông tại Đài Tiếng nói Việt Nam hơn 30 năm xúc động kể rằng, với nhà báo Trần Lâm, công việc cao hơn hết thảy, luôn nhiệt huyết, quyết làm là làm tới cùng. Bà Ý là con gái ở phố Hàng Đào, Hà Nội, nên bà được cha mẹ nuôi dưỡng, dạy dỗ là người phụ nữ phải biết chăm lo, vun vén cho gia đình. Là đồng nghiệp, là vợ nên bà Ý hiểu công việc của chồng và hiểu tính cách của ông. Trong thời kỳ khó khăn, cả gia đình 9 người sống chung trong căn phòng tập thể của Đài phát thanh ở phố Trần Phú, Hà Nội, vậy nhưng ngoài công việc ở đài, bà vẫn tần tảo chăm lo cho gia đình, dạy dỗ 4 người con học hành, ngoan ngoãn để ông Trần Lâm yên tâm lo công việc.
Còn nhạc sĩ Phạm Tuyên - người được nhà báo Trần Lâm động viên về đài công tác lại kể một kỷ niệm mang đậm dấu ấn trong sự nghiệp âm nhạc của ông. Đó là khoảng đầu tháng 4-1975, nhà báo Trần Lâm nói rằng sắp thắng to rồi, chuẩn bị phải có một tác phẩm âm nhạc hoành tráng để mừng ngày chiến thắng. Nghĩ đến ngày toàn thắng, trong đầu nhạc sĩ Phạm Tuyên lại nghĩ đến hình ảnh Bác Hồ, thế là điệp khúc “Việt Nam! Hồ Chí Minh” vang lên đầu tiên. "Tôi nghĩ, những thời khắc trọng đại như thế chỉ cần nói đến Bác Hồ, đến Tổ quốc Việt Nam là đủ rồi...". Sau đó, phần đầu của ca khúc tiếp tục nảy ra. Sáng 29-4-1975, nhạc sĩ đưa bài hát gửi lên Hội đồng duyệt của đài, lúc đó mọi người vẫn còn nghi ngại. Vậy nhưng, sáng 30-4 tin Sài Gòn giải phóng, Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện đã vang dội khắp ngõ phố. Ngay lập tức dàn hợp xướng của Đài Tiếng nói Việt Nam được nhà báo Trần Lâm tập hợp để thu thanh bài hát “Như có Bác trong ngày vui đại thắng”. Vừa dàn dựng ca khúc, từ Trần Lâm cho đến các nghệ sĩ, diễn viên và dàn kỹ thuật thu thanh vừa trào dâng những giọt nước mắt mừng vui. Đúng 17 giờ ngày 30-4-1975, sau bản tin thông báo miền Nam hoàn toàn giải phóng, lần đầu tiên Đài Tiếng nói Việt Nam truyền đi khắp mọi miền Tổ quốc bài hát “Như có Bác trong ngày vui đại thắng”. Cứ như thế bài hát được phát đi phát lại đến tận 12 giờ đêm hôm đó. Và âm vang của “Như có Bác trong ngày vui đại thắng” vẫn như còn tươi mới đến ngày nay…
Vương Hà