Có một hài cốt liệt sĩ đã “hành trình” 40 năm được nhân dân chở che, chăm chút, nay được trở về vẹn toàn trong vòng tay yêu thương của đồng đội, người thân. Cái kết có hậu ấy đã thỏa bao nỗi đau đáu chờ trông, trăn trở của bao người. Đó là liệt sĩ Dương Thành Hiến, sinh năm 1950, nguyên quán ở thị xã Hòn Gai, tỉnh Quảng Ninh, chiến sĩ cơ điện trên tàu T603, Đoàn tàu Không số, hy sinh đêm 16-4-1972 tại khu vực Cảng K20 Hải Phòng.

Viếng mộ liệt sĩ Dương Thành Hiến

Ngôi mộ “Anh bộ đội quê Củ Chi”

ở nghĩa trang nhân dân Cam Lộ- phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, TP. Hải Phòng có một ngôi mộ nhỏ nằm khuất sau bạt ngàn những mộ, tháp xung quanh. Điều đặc biệt ở đây là trên mộ chí có ghi: “Anh bộ đội quê Củ Chi-Thuyền viên tàu chở nguyên liệu cho miền Nam, chết bom tại Sở Dầu ngày 16-4-1972”. Ngôi mộ khá sạch sẽ được quản trang trông nom cẩn thận. Ngày, tuần, tháng vẫn có người đến thắp hương, cúng lễ. Thế rồi một ngày đầu tháng 6-2011, có mấy người mặc quân phục Hải quân đến thắp hương ở ngôi mộ, xem xét, bàn luận khá lâu. Đó là thời điểm bắt đầu cho hành trình xác định danh tính của hài cốt dưới mộ mà trên cơ sở các phán đoán thì đó là hài cốt của một liệt sĩ Đoàn tàu Không số.

Tìm về quá khứ, ngày 16-4-1972, trong trận oanh tạc ném bom bằng máy bay của đế quốc Mỹ tại khu vực Sở Dầu-Hải Phòng, 5 tàu của Quân chủng Hải quân, trong đó có tàu T603, T609 (Đoàn tàu Không số) đang bốc hàng để vận chuyển vào miền Nam và một đài canh thoại thuộc Phòng thông tin Hải quân bị trúng bom. 19 quân nhân đã hy sinh trong trận này, trong đó có 17 người hi sinh tại chỗ. Ngay sau trận oanh tạc khốc liệt, đơn vị và nhân dân đã vớt được 9 thi hài để an táng, 2 đồng chí bị thương nặng được đưa đi bệnh viện đã hi sinh sau đó, còn lại 8 đồng chí thuộc tàu T603 không tìm thấy thi hài.

Bao năm các anh ở đâu? Đó vẫn luôn là nỗi day dứt khôn nguôi của bao đồng đội Đoàn tàu Không số và những người thân. Thế rồi hy vọng đã lóe lên khi ngày 30-5-2011, Bộ Tư lệnh Hải quân nhận được công văn của phường Hùng Vương cung cấp thông tin về ngôi mộ “Anh bộ đội quê Củ Chi”. Các cán bộ chính sách Hải quân ngay lập tức đã xuống làm việc với phường Hùng Vương, gặp gỡ bà Nguyễn Thị Minh là người đã có mặt khi phát hiện thi hài và trực tiếp chôn cất. Từ kết quả quá trình làm việc nghiêm túc, tỉ mỉ với địa phương và các nhân chứng xác minh thông tin, Bộ Tư lệnh Hải quân nhận định: Ngôi mộ đặc biệt ở nghĩa trang nhân dân phường Hùng Vương nhiều khả năng là hài cốt của một trong 8 liệt sĩ chưa tìm thấy thi hài của tàu T603.

Bà Đào Thị Minh và người than trong gia đình liệt sĩ

Hành trình kỳ diệu

Bà Đào Thị Minh năm nay đã 70 tuổi song trông vẫn phúc hậu và tỉnh táo, bà đang ở cùng con cháu tại số 507, đường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng. Bà kể: Hồi đó tôi đang là nhân viên văn phòng Bộ Nội vụ ở Hà Nội. Một ngày cuối tháng 4-1972, khi về Hải Phòng thăm nhà, tôi cùng anh trai và mấy người đi câu cáy ở ven sông Cấm thì thấy có một vật thể đang trôi dạt gần bờ, rất lạ. Tôi cùng mọi người đến gần thì phát hiện đó là thi thể của một người, chết đã chừng 5-6 ngày. Chúng tôi tìm trên thi thể thì không thấy bất cứ một loại giấy tờ, di vật nào để có thể xác định danh tính, chỉ thấy trên người mặc quần áo Hải quân, tất bộ đội, vỏ áo bông đại cán màu xanh. Chúng tôi vớt thi thể lên, tắm rửa sạch sẽ và cùng với nhiều người dân ở địa phương chôn thi thể ở trên cát, ở bãi đất trống gần nhà tôi bây giờ.

Vậy là thi thể của anh bộ đội đã được bà Minh và những người dân khu Cam Lộ, phường Hùng Vương chôn cất và trông nom trong nhiều năm. Tháng đôi tuần, ngày lễ, Tết bà Minh lại ra mộ để thắp hương, cúng lễ bởi bà vẫn có linh cảm rằng đây là hài cốt của một chú bộ đội chưa tìm được danh tính, đơn vị. Bà Minh trông coi mộ như của một người em là bộ đội, đã hy sinh, bởi hơn ai hết bà cũng là một chiến sĩ công an, một nữ dân quân và có bố là liệt sĩ, bà thấu hiểu sự cống hiến và hy sinh. Sau này, khi khu đất có chôn cất hài cốt được giải phóng mặt bằng để xây dựng khách sạn Camelia, UBND phường Hùng Vương và Công ty TNHH Vĩnh Hoàng đã tổ chức cất bốc mộ liệt sĩ về an táng tại nghĩa trang nhân dân của phường.

Sau khi nhận định ngôi mộ ở nghĩa trang nhân dân phường Hùng Vương nhiều khả năng là hài cốt liệt sĩ tàu T603, Bộ Tư lệnh Hải quân đã báo cáo Bộ Quốc phòng. Được thủ trưởng Bộ Quốc phòng đồng ý, Viện pháp y Quân đội đã phối hợp với Bộ Tư lệnh Hải quân lấy mẫu phẩm từ hài cốt đang chôn cất tại nghĩa trang nhân dân phường Hùng Vương và của 8 gia đình liệt sĩ thuộc tàu T603 để giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Hai đoàn công tác đã đến 8 gia đình liệt sĩ ở 6 tỉnh triển khai lấy mẫu phẩm đảm bảo chính xác, chu đáo. Đoàn đi đến gia đình liệt sĩ nào cũng thắp lên những hy vọng cho gia đình đó dù biết khả năng cao chỉ có 1/8 liệt sĩ được xác nhận. Thế mới biết chiến tranh thật nghiệt ngã và chúng ta cần phải làm nhiều hơn nữa cho công tác chính sách, đền ơn đáp nghĩa. Sau thời gian giám định ADN, Viện Pháp y Quân đội đã xác định hài cốt đang chôn tại nghĩa trang phường Hùng Vương chính xác là của liệt sĩ Dương Thành Hiến, Binh nhất, chiến sĩ cơ điện Tàu T603, Đoàn tàu Không số.

Niềm xúc cảm vỡ òa khi những anh em ruột của liệt sĩ Dương Thành Hiến nghe thông tin về hài cốt liệt sĩ của người thân mình đã được tìm thấy. Họ đã từ Quảng Ninh tất tả tới Hải Phòng để đến viếng hương hồn người đã khuất, họ cũng tới thăm bà Minh, nghe bà kể về lúc phát hiện, chôn cất cũng như hành trình của hài cốt liệt sĩ 40 năm qua. Những cuộc gặp gỡ của 40 năm đằng đẵng thật xúc động, nghẹn ngào nhưng ai cũng thấy trong mình nhẹ lòng, hạnh phúc hơn. Liệt sĩ đã hy sinh 40 năm nhưng anh vẫn sống trong vòng tay yêu thương và sự tri ân của nhân dân, đồng đội, người thân. Sự trở về của anh là minh chứng sinh động cho hoạt động hiệu quả của công tác chính sách và hoạt động đền ơn đáp nghĩa mà Quân chủng Hải quân thực hiện trong nhiều năm qua. Đó cũng là biểu tượng sáng ngời cho tình quân dân gắn kết, keo sơn, không chỉ với những người đang sống mà cả những người đã hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc. Lễ công bố kết quả giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ, cất bốc và bàn giao hài cốt liệt sĩ Dương Thành Hiến về địa phương được tổ chức trang trọng vào ngày 16-7-2012.

Bài, ảnh: CÔNG LUẬT