Trong hàng trăm trận chiến đấu săn tàu chiến Mỹ tại Cửa Việt-Đông Hà (Quảng Trị), trận "Bạch Đằng trên sông Hiếu" đầu năm 1968 là một trong những chiến công ghi đậm dấu ấn của quân dân Quảng Trị với bộ đội Đoàn 126 Đặc công Hải quân.

Tổ Đặc công nước tại mặt trận Quảng Trị trong kháng chiến chống Mỹ (Tư liệu)

Trong một lần về công tác tại huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, chúng tôi đã may mắn được gặp một trong những người con mảnh đất kiên trung từng làm nên kỳ tích lịch sử ấy. Đó là bà Trương Thị Dung (tức bà Một) hiện sống ở thành phố Huế, người từng trực tiếp được giao nhiệm vụ chỉ đạo nhân dân địa phương chuẩn bị phương tiện cắm cọc trên sông.

- Trên khúc sông này, ngày đó tàu địch đi lại nhiều lắm. Bà Dung nhớ lại. Chúng tăng cường vận chuyển hàng hoá, vũ khí từ Cửa Việt đến Đông Hà để tiếp tế hậu cần cho toàn tuyến phòng thủ Quảng Trị-Khe Sanh khi đó đang bị quân ta giáng nhiều đòn chí mạng. Trận đó, tôi và một số đồng chí trong Huyện uỷ được phân công phụ trách 8 thôn: Thượng Độ, Đại Độ, Thượng Nghĩa, Vinh Quang Thượng, Vinh Quang Hạ, Mai Xá, Vạn Đồ Ngã 3, Vĩnh Ninh của 2 xã Gio Hà và Cẩm Giang. Mọi việc chuẩn bị cho "chiến trận" được bố trí rất chu đáo. Bà con khẩn trương tìm kiếm, gom nhặt các chướng ngại vật như: cây tre, cây dương, bùng nhùng, thép gai... Hàng chục chiếc đò của dân cũng được huy động để chở các chướng ngại vật, bộ đội sang sông. Cứ đêm đến, bà con hai bên bờ sông Hiếu lại đào hầm, giao thông hào làm trận địa cho bộ đội tập kích hoả lực mạnh vào tàu địch. Hàng chục dân công cũng được huy động để phục vụ tải cứu thương thương binh, liệt. Mọi việc hoàn toàn giữ được bí mật.

Đêm đó, đúng lúc mực nước sông Hiếu ở mức cao nhất, các lực lượng phối hợp đã bí mật bơi thuyền ra giữa dòng cắm tre, phi lao, bùng nhùng tự tạo và chăng hàng trăm cuộn dây thép gai xuống lòng sông. Vị trí được chọn làm trận địa là khu vực Đại Độ (đoạn từ ngã ba sông Gia Độ đến Hói Sòng), cách cầu Đông Hà chừng 2 cây số. Chỉ trong một đêm 28-2-1968, các chiến sỹ đặc công Hải quân và quân dân Cam Giang, Gio Hà, bộ đội địa phương Cam Lộ (Quảng Trị) đã bí mật lặng lẽ cắm gần 2.000 cây tre, 60 cọc phi lao, hàng trăm cuộn dây thép gai xuống dòng sông Hiếu. Hàng chục chiếc thuyền của dân địa phương đã liên kết dàn bãi cọc. Xen giữa các bãi cọc là các bãi mìn, những thuỷ lôi HAT2 nặng hàng trăm kg của bộ đội đặc công Đoàn 126. Những quả thuỷ lôi này đã được anh em đặc công vận chuyển từ vị trí tập kết của đơn vị ở Vĩnh Linh sang và cất dấu ở những nơi an toàn bên sông. Toàn trận địa bãi cọc được bố trí thành 2 khu vực, kéo dài gần 1 km. Chỉ trong một thời gian ngắn, các lực lượng phối hợp đã tạo ra "bãi cọc Bạch Đằng" ngay trên đất Quảng Trị. Dòng sông Hiếu trở lại phẳng lặng, hiền hoà. Lúc này, các thế trận trên bờ, các trận địa DKZ, B41, B40 của bộ đội đặc công Hải quân và các lực lượng phối hợp sẵn sàng chờ đoàn tàu địch tới.

... Rạng sáng ngày 4-3, một đoàn tàu 12 chiếc từ Cửa Việt nối đuôi nhau tiến thẳng về hướng Đông Hà, mỗi chiếc cách nhau chừng 20 mét. Tốp đi đầu lọt ngay vào ổ phục kích. Thấy vậy những chiếc đi sau dồn đội hình đi chậm lại... Đúng lúc này những quả thuỷ lôi được "cài" gần bãi cọc phát nổ. Khi những chiếc còn lại đang lúng túng, định rút lui liền bị hàng loạt các hoả lực mạnh của ta từ trên bờ đồng loạt nổ súng. Một số chiếc tàu chở xăng dầu trúng đạn bốc cháy dữ dội...

Trận đánh "Bạch Đằng trên sông Hiếu" đã đi vào lịch sử chiến công của bộ đội đặc công nước như một chiến công tiêu biểu. 7 tàu địch đã bị bắn chìm, bắn cháy, tuyến vận tải đường thuỷ từ Cửa Việt-Đông Hà bị tắc nghẽn nhiều ngày. Chiến thắng này là kết tinh học tập truyền thống đánh giặc của ông cha, thể hiện cách đánh sáng tạo, mưu trí, chiến thuật của đặc công Hải quân và phát huy sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân để giành thắng lợi vẻ vang.

Thu Hương