Theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, lĩnh vực kế hoạch và đầu tư có một vị trí quan trọng trong nền kinh tế, nhất là trong bối cảnh áp lực ngày càng lớn về nhu cầu nguồn lực để thực hiện các mục tiêu cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Mặc dù Bộ KH-ĐT đã có nhiều cố gắng và đạt được một số kết quả tích cực trong thời gian vừa qua; tuy nhiên, vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, còn tồn tại nhiều vấn đề mà các đại biểu và cử tri cả nước quan tâm, đòi hỏi tăng cường trách nhiệm hơn nữa trong việc giải quyết những khó khăn, vướng mắc; đồng thời triển khai những giải pháp dài hạn và cấp bách để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội.

Nguồn lực của dân cư, doanh nghiệp, khu vực đầu tư nước ngoài trong xã hội còn nhiều dư địa để huy động, tuy đã có nhiều giải pháp nhưng hiệu quả chưa cao. Do vậy, cần tiếp tục theo hướng kiến tạo môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi và tạo niềm tin để người dân và doanh nghiệp sẵn sàng bỏ vốn đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, tham gia phát triển hạ tầng... Nguồn lực nhà nước giữ vai trò định hướng, dẫn dắt, lan tỏa, thu hút, huy động các nguồn lực của dân cư, doanh nghiệp là nguồn lực chủ yếu, nguồn lực của nước ngoài là bổ sung quan trọng đối với đầu tư phát triển.

leftcenterrightdel
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội. Ảnh: Văn Bình - Cổng TTĐT. 
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cũng cho biết, trong lĩnh vực đầu tư công đã có nhiều cải thiện, nhất là trong công tác xây dựng thể chế pháp luật, Chỉ thị 1792 năm 2011 và Luật đầu tư công năm 2015 đã giúp tăng cường quản lý chặt chẽ hơn, khắc phục cơ bản được những tồn tại hàng chục năm, như đầu tư dàn trải, nợ đọng xây dựng cơ bản, ứng trước vốn kế hoạch nhưng chưa có nguồn hoàn trả... Tuy nhiên, việc chuyển hướng sang quản lý chặt chẽ hơn cũng không tránh khỏi nảy sinh nhiều vấn đề, khó khăn về quy trình, về thủ tục, về nhu cầu không đáp ứng được đủ vốn và sự co kéo trong bố trí vốn, phân bổ vốn không tập trung, giao vốn chậm, nhiều lần... đòi hỏi phải tập trung tháo gỡ, giải quyết trong thời gian tới. Ngoài ra, nguồn vốn đầu tư công ngày càng hạn hẹp và có xu hướng giảm dần trong tổng đầu tư toàn xã hội và trong chi tiêu ngân sách. Do vậy, vấn đề mấu chốt quan trọng nhất phải tập trung quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn vốn công.

Các dự án trọng điểm của quốc gia đều là những dự án lớn, có sự đóng góp đáng kể vào tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế, trong đó các dự án hạ tầng quan trọng quốc gia được đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước có vai trò và sức lan tỏa rất lớn sẽ huy động được sự tham gia đáng kể nguồn vốn ngoài ngân sách, tăng cường trách nhiệm của Bộ KH-ĐT, các bộ, ngành liên quan tại thời điểm này là vừa để tìm cách xử lý, tháo gỡ khó khăn, vừa xây dựng giải pháp để các dự án sớm triển khai đi vào hoạt động hiệu quả.

Đại biểu Phạm Đình Cúc (Bà Rịa - Vũng Tàu) và Lê Thu Hà (Lào Cai) đặt câu hỏi với Bộ trưởng về việc sử dụng hiệu quả vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước; tình trạng phân bổ vốn dàn trải vẫn còn, nhiều dự án bố trí vốn thấp, kéo dài thời gian thực hiện dẫn đến chậm phát huy hiệu quả đầu tư. Trả lời về nội dung này, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết, thời gian trước đây, do hệ thống pháp luật quản lý của chúng ta chưa được chặt chẽ nên hiệu quả của quản lý và sử dụng đầu tư công chưa được đảm bảo, từ đó dẫn đến đầu tư dàn trải, nợ đọng xây dựng cơ bản lớn, các dự án phê duyệt vượt quá khả năng thu xếp vốn rất lớn, thường trước đây gấp 3 lần so với khả năng thu xếp vốn. Để khắc phục được tình trạng này thì Luật Đầu tư công đã được ban hành và để giảm đi giữa đầu tư dàn trải với những quy trình từ chọn lựa dự án đến phê duyệt dự án, đến thẩm định dự án đã được chặt chẽ hơn để kiểm soát các dự án và tránh dàn trải, tránh nợ đọng xây dựng cơ bản cũng như hiệu quả của nó. 

Bộ trưởng cũng đề ra giải pháp để khắc phục: Tiếp tục triển khai đồng bộ các chủ trương và định hướng về tái cơ cấu đầu tư; các cấp, các ngành phải thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về đầu tư công, từ khâu chọn lọc dự án, đến thẩm định, phê duyệt và các thủ tục, trình tự phải thực hiện nghiêm túc; triển khai đồng bộ các quy định này và hoàn thiện về các tiêu chuẩn, định mức về xây dựng; nâng cao chất lượng về công tác quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội; tăng cường công tác kiểm toán, kiểm tra, thanh tra và giám sát đối với tất cả các khâu để đảm bảo các quyết định lựa chọn đầu tư; bố trí vốn phải phù hợp với tình hình thực tế phát triển cũng như khả năng thu xếp vốn của từng dự án, không làm kéo dài dự án.

leftcenterrightdel
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Kim Thúy - TP Đà Nẵng chất vấn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Ảnh: Văn Bình - Cổng TTĐT. 
Liên quan đến việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực nông nghiệp của đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP Hồ Chí Minh) chất vấn, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết, các giải pháp thu hút vốn đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực nông nghiệp, sau gần 30 năm qua còn hạn chế. Trên thực tế là do đặc thù đất đai của chúng ta nhỏ lẻ và manh mún, không đủ có được một diện tích lớn để chúng ta có khả năng tích tụ như dạng áp dụng cánh đồng lớn... “Bản thân hạ tầng các vùng nông thôn của chúng ta hạn chế; nguồn lực của chúng ta cũng hạn chế; kết nối giữa người dân, doanh nghiệp và các nhà đầu tư cũng như các thủ tục cũng còn phức tạp, nên chưa đủ để hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư vào nông nghiệp”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nói.

Đề giải quyết vấn đề này, Bộ trưởng cũng đề ra một số giải pháp: Cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tham gia mở rộng hạn điền để tích tụ được diện tích đất lớn hơn; có quy định quy hoạch vùng nguyên liệu ổn định và rõ ràng; hỗ trợ, kết nối được với các doanh nghiệp Việt Nam với với các tập đoàn có thế mạnh từ con giống đến nuôi trồng và chế biến; hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu của một nền nông nghiệp chất lượng cao; sửa Nghị định 210 để hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp. “Một số cơ chế, chính sách, ưu đãi chúng ta cũng có thể áp dụng cho doanh nghiệp nước ngoài đầu tư trong lĩnh vực này như: Áp dụng ưu đãi trong khung khổ pháp luật cho phép; hỗ trợ đầu tư kết cấu hạ tầng; tăng đối tượng, mở rộng diện hỗ trợ; đơn giản hóa các thủ tục đầu tư và giảm chi phí cho doanh nghiệp”, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.

leftcenterrightdel
 Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng trả lời chất vấn của Đại biểu Quốc hội. Ảnh: Văn Bình - Cổng TTĐT. 
Theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, thời gian qua Luật Đầu tư công cũng đã đạt được một số kết quả: Đã tăng cường quản lý đầu tư trong tất cả các khâu, từ quy hoạch, kế hoạch cho đến chuẩn bị đầu tư, từ chuẩn bị xây dựng dự án đến triển khai, giám sát thực hiện, kiểm toán, quyết toán nghiệm thu công trình, tất cả các khâu đều được thực hiện chặt chẽ…; việc lập và bổ sung, giao kế hoạch được quản lý, thiết kế chặt chẽ và sát với thực tế, sát với khả năng hơn; đảm bảo tính công khai minh bạch; quá trình phân bổ cũng đảm bảo được tính công khai, minh bạch giữa các vùng miền, địa phương, các ngành để đảm bảo không gây tiêu cực, phiền hà, nhũng nhiễu trong tất cả các ngành các cấp; đã tạo quyền chủ động cho các bộ ngành, địa phương để chủ động xây dựng và đề xuất trong thực hiện kế hoạch 5 năm của bộ, ngành địa phương mình; việc bố trí vốn bước đầu đã cân đối và tập trung hơn trước, góp phần đẩy nhanh tiến độ, hoàn thiện các công trình, đưa vào sử dụng và phát huy hiệu quả của các dự án; thanh toán được các nợ ứng xây dựng cơ bản trước đây; công tác rà soát, thẩm định dự án, thẩm định nguồn vốn được chú trọng hơn, môi trường đầu tư thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng vẫn còn một số hạn chế, tồn tại: Luật quy định có nhiều nội dung mới nên một số cơ quan, đơn vị nắm chưa chắc và nhận thức đầy đủ về yêu cầu, mục tiêu và quan điểm, quy định của luật; các nghị định hướng dẫn thi hành khi triển khai còn lúng túng, một số nội dung chưa đúng với quy định pháp luật, có khi còn trái với thẩm quyền của mình; chất lượng chuẩn bị dự án chưa tốt…

Trả lời câu hỏi của đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy (Đà Nẵng) về trách nhiệm của bộ mình và Bộ trưởng trong việc thực hiện các dự án trọng điểm quốc gia như thế nào và có cam kết gì để khắc phục hạn chế. Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết trách nhiệm của Bộ KH-ĐT có 3 việc: Làm chức năng làm Chủ tịch Hội đồng thẩm định Nhà nước; thực hiện công tác giám sát; thực hiện huy động và phân bổ các vốn đầu tư, tham mưu cho việc phân bổ các vốn đầu tư trong thực hiện các dự án nếu sử dụng từ ngân sách nhà nước. Trong giai đoạn 2011-2015 thì Bộ KH-ĐT đã tổ chức và định hướng thẩm định đối với Dự án sân bay Long Thành, mới đây thẩm định Dự án đường cao tốc Bắc Nam để trình Quốc hội lần này.

leftcenterrightdel
Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Trương Quang Nghĩa giải trình, làm rõ thêm những vấn đề đại biểu quan tâm. Ảnh: Văn Bình - Cổng TTĐT. 
Tham gia giải trình, trả lời làm rõ tại Quốc hội về vấn đề suất đầu tư đường cao tốc, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Trương Quang Nghĩa cho biết, nếu suất đầu tư quy ra 6 làn xe thì là 200 tỷ đồng/km (chưa tính giải phóng mặt bằng) và ở nước ta còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố (địa hình, địa chất, giá thành) tại các khu vực cũng khác nhau. Bộ trưởng Trương Quang Nghĩa cũng cung cấp thêm thông tin: Đối với cao tốc 6 làn xe ở Đức là 10,9 triệu USD/km; Bồ Đào Nha khoảng 12,2 triệu USD/km…, phụ thuộc vào đặc điểm về địa hình. Với dự án đường cao tốc Bắc - Nam, thì Bộ Giao thông vận tải dự kiến khoảng 9,5 triệu USD/km; đường sắt là 50 tỷ USD (dự kiến của tư vấn Nhật Bản). Tuy nhiên, Bộ trưởng Trương Quang Nghĩa cũng cho biết, trước nhiệm vụ của Chính phủ giao, dự án này sẽ báo cáo Quốc hội tại kỳ họp cuối năm 2018, lúc đó sẽ có số liệu chính xác và bảo đảm hơn…

Cũng tham gia giải trình làm rõ thêm những chất vấn của đại biểu Quốc hội, Phó thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ thẳng thắn thừa nhận, việc giải ngân vốn đầu tư công năm 2016 và 5 tháng đầu năm 2017 tuy có cao hơn cùng kỳ năm trước, nhưng vẫn chậm. Tức là vẫn có tình trạng “có tiền mà không tiêu hết được”. Đây là một trong các nguyên nhân làm tăng trưởng kinh tế không đạt kế hoạch, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn; có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan ở vấn đề này.

leftcenterrightdel
Phó thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ giải trình, làm rõ thêm những vấn đề đại biểu quan tâm. Ảnh: Văn Bình - Cổng TTĐT.
Về nguyên nhân chủ quan, theo Phó thủ tướng, “chúng ta đang chậm rà soát, phát hiện, xử lý những bất hợp lý trong văn bản pháp luật về đầu tư công, cũng như trình ra Quốc hội xem xét sửa đổi các văn bản quy phạm liên quan”. Ngoài ra, nhiều bộ, ngành, địa phương chưa kiên quyết, quyết liệt trong thực hiện rà soát, cắt giảm theo đúng tinh thần Nghị quyết của Quốc hội. Theo Nghị quyết của Quốc hội, các cơ quan phải bảo đảm thu hồi nợ đọng xây dựng cơ bản, các khoản ứng trước, ưu tiên cho các dự án quan trọng, cấp bách, dự án đầu tư công - tư, sau đó, mới bố trí cho các công trình xây dựng nông thôn mới. Ngoài ra, “các bộ, ngành đang giằng xé giữa nhiều lựa chọn và có tình trạng việc nào cũng muốn, nên mất nhiều thời gian rà soát, cắt giảm nguồn vốn dành cho các dự án”, Phó thủ tướng thẳng thắn. Còn về các nguyên nhân khách quan, Luật Đầu tư công và pháp luật về đầu tư có nhiều tiến bộ, nhằm ngăn chặn thất thoát vốn đầu tư, nâng cao hiệu quả đầu tư, nhưng nhiều quy định mang tính thủ tục, làm cản trở việc giải ngân.

Để đẩy nhanh việc xây dựng và giao kế hoạch đầu tư công, Phó thủ tướng cho biết, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thường xuyên tiến hành rà soát, đưa ra nhiều giải pháp trong các nghị quyết họp hằng tháng của Chính phủ. Đặc biệt, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết chuyên đề số 60/2016 về nhiệm vụ đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công; thành lập Tổ công tác đặc biệt do Phó thủ tướng đứng đầu, trực tiếp chỉ đạo…

Kết luận phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Chí Dũng, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng Bộ trưởng đã cố gắng nắm tình hình, thực trạng và những vấn đề bức xúc thuộc lĩnh vực Kế hoạch - Đầu tư quản lý, nghiêm túc làm rõ trách nhiệm về những tồn tại hạn chế. Tuy vậy, Bộ trưởng trả lời một số nội dung chưa rõ, chưa thỏa mãn đại biểu Quốc hội nên đã có 19 đại biểu tham gia tranh luận.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng cho rằng, bên cạnh những mặt được, qua ý kiến của các đại biểu Quốc hội cho thấy, trách nhiệm của Bộ trưởng trong lĩnh vực này cần phải quan tâm chỉ đạo như: Việc phân bổ vốn đầu tư trung hạn, tiến độ giải ngân vốn chậm; vốn đã thấp so với nhu cầu nhưng tiến độ giải ngân vốn còn chậm; nhiều quy định thủ tục đầu tư còn bất cập, chậm nghiên cứu sửa đổi; tình trạng đầu tư còn dàn trải, chưa sát với thực tế, gây lãng phí kém hiệu quả đã tồn tại nhiều năm nay vẫn chưa có giải pháp khắc phục triệt để...

leftcenterrightdel
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân kết luận phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng. Ảnh:nguoidaibieu.vn. 
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT, các Bộ trưởng có liên quan tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, chỉ đạo quyết liệt thực hiện các giải pháp đã đề ra nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế. Trong đó tập trung vào một số vấn đề như:

Thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương trong đầu tư công, rà soát các quy định về đầu tư công để kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung những vấn đề liên quan đến đầu tư công theo hướng bảo đảm đơn giản hóa các thủ tục thẩm định, phê duyệt đầu tư công; tránh chồng chéo, mâu thuẫn; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường trách nhiệm các cấp trong quản lý đầu tư công; tham mưu cho Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan, các địa phương tập trung bố trí đủ vốn cho từng dự án cụ thể theo thứ tự ưu tiên, đảm bảo tiến độ thực hiện dự án, tránh tình trạng kéo dài, đội vốn đầu tư gây thất thoát, lãng phí;

Trong năm 2017, ban hành các giải pháp để phát triển kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước; xây dựng kế hoạch cơ cấu lại đầu tư công giai đoạn 2016-2020; có chính sách đẩy mạnh đầu tư cho vùng kinh tế khó khăn, miền núi, hải đảo; vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng chịu nhiều thiệt hại do biến đổi khí hậu; ưu tiên nguồn vốn thực hiện chính sách hỗ trợ người có công;

Tiếp tục thực hiện mở rộng các hình thức đầu tư để huy động vốn từ khu vực tư nhân, vốn đầu tư nước ngoài; sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA, vốn trái phiếu Chính phủ, các chương trình mục tiêu quốc gia; hoàn thiện khung pháp lý cho việc phát triển thị trường vốn, hoạt động mua bán nợ với sự tham gia của cả DN tư nhân và DN có vốn đầu tư nước ngoài;

Đánh giá toàn diện về đầu tư nước ngoài để vừa huy động được nguồn vốn, vừa khuyến khích chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, năng lực sản xuất, tính cạnh tranh của nền kinh tế; đồng thời giảm thiểu những mặt trái của việc đầu tư nước ngoài tác động đến KT-XH;

Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, xóa bỏ cơ chế xin cho trong đầu tư công, tăng cường phối hợp giữa Bộ, ngành và Trung ương trong việc phân bổ các nguồn vốn đầu tư, tránh tình trạng nơi thiếu vốn, nơi không giải ngân được;

Tăng cường công tác, thanh kiểm tra đầu tư công, trong đó đề cao vai trò thanh tra giám sát của cộng đồng dân cư; làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm đối với các cơ quan, cá nhân vi phạm các quy định của pháp luật, gây lãng phí, thất thoát trong đầu tư công;

Khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội xem xét quyết định chủ trương đầu tư đối với các công trình dự án trọng điểm quốc gia theo đúng quy định của pháp luật.

Theo chương trình chất vấn, chiều nay, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình sẽ phát biểu làm rõ thêm và trực tiếp trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội về những vấn đề liên quan thuộc trách nhiệm của Chính phủ trong các phiên chất vấn từ ngày 13 đến ngày 15-6.

SONG VŨ