Thiếu úy Nguyễn Nhân Triển

Bộ đội Tăng-Thiết giáp gọi đó là kíp xe bất tử, kíp xe huyền thoại, tiêu biểu cho ý chí quyết chiến, quyết thắng “một xe cũng tiến công, một người cũng chiến đấu”. Chiến tranh đã lùi xa nhưng trong ký ức của những người đồng đội vẫn còn in đậm hình ảnh dũng mãnh của chiếc xe tăng T54 mang số hiệu 377 trong trận Đắc Tô - Tân Cảnh.

Lúc 4 giờ 30 phút ngày 24-4-1972, bộ đội ta nổ súng tiến công tiêu diệt địch tại cụm cứ điểm Đắc Tô - Tân Cảnh. Sau 30 phút nổ súng, căn cứ địch chìm trong khói lửa, rung lên trong ánh chớp và tiếng nổ vang rền của đạn pháo, cối. Trên các hướng tiến công, bộ binh nổ mìn định hướng và đánh bộc phá hất tung lớp hàng rào cuối cùng. Cửa mở thông, xe tăng ta dũng mãnh lao lên, tiêu diệt các lô cốt, hỏa điểm của địch. Xe tăng yểm trợ nhau vượt lên, dùng hoả lực chi viện cho bộ binh xung phong đánh chiếm các mục tiêu bên trong căn cứ.

Trung đội tăng 3 do Trung đội trưởng Nguyễn Nhân Triển chỉ huy, được giao nhiệm vụ phối hợp tiến công trên hướng Tây Bắc. Theo hiệp đồng, khi nổ súng xe tăng mang số hiệu 377 và xe 352 tập trung bắn vào khu tháp nước, làm sập đài quan sát của địch. Tiếp sau đó, Trung đội tăng 3 yểm trợ cùng các chiến sĩ bộ binh Đại đội 5 (Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 66) xung phong tiêu diệt lực lượng địch từng bước làm chủ cứ điểm. Bị quân ta tiến đánh bất ngờ, xe tăng, bọc thép và các loại hỏa lực của địch bố trí gần cửa mở chống cự quyết liệt. Bất chấp sự kháng cự của địch, Trung đội tăng 3 phát huy sức mạnh đột kích tập trung hỏa lực diệt 3 xe tăng và nhiều ụ súng của địch, nhanh chóng đánh vào khu cố vấn Mỹ, tiến sát Sở chỉ huy sư đoàn ngụy, phát triển sang khu nhà lính tiểu đoàn 4 và khu nhà sĩ quan ngụy. Xe tăng 377 như một mũi thép lướt qua công sự, chiến hào, vật cản của địch, đánh vào trung tâm sở chỉ huy Trung đoàn 42 ngụy.

Hạ sĩ Nguyễn Đắc Lượng

Trên các hướng khác, xe tăng phối hợp tốt với bộ binh tiến công và lần lượt đánh chiếm các mục tiêu được phân công. Đến 8 giờ sáng, ta cơ bản làm chủ khu vực căn cứ Tân Cảnh. Bộ tư lệnh Mặt trận quyết định điều một trung đội xe tăng vận động theo đường 18 hiệp đồng với Trung đoàn 1, Sư đoàn 2 tiêu diệt địch ở căn cứ Đắc Tô 2. Mặc dù không có thời gian chuẩn bị, nhưng Trung đội trưởng Nguyễn Nhân Triển vẫn tuyệt đối chấp hành nghiêm mệnh lệnh của Đại đội trưởng Bùi Đình Đột. Anh vừa chỉ huy trung đội cơ động, vừa quan sát nắm địch, đồng thời trực tiếp chỉ huy xe tăng 377 dẫn đầu trung đội vận động với tốc độ cao, dũng cảm vượt qua các trận địa và sự ngăn chặn ác liệt của máy bay địch, đến Đắc Tô 2 sớm nhất. Quân địch thấy lực lượng của ta ít, chúng điều xe tăng ra ngăn chặn. Nguyễn Nhân Triển bình tĩnh chỉ huy xe tăng 377 tả xung, hữu đột, bắn cháy 7 chiếc M41 của địch, làm rối loạn đội hình của chúng. Xe 354 và xe 369 trên đường cơ động, khi biết xe tăng 377 gặp khó khăn chờ chi viện đã cố gắng chạy với tốc độ cao nhất lao lên trận địa, liên tiếp diệt thêm 3 xe tăng nữa của địch và bị địch bắn hỏng két nước. Cùng lúc đó xe tăng 377 bị trúng đạn bốc cháy, các thành viên trong xe gồm Thiếu úy Nguyễn Nhân Triển (Trung đội trưởng, Trưởng xe), Hạ sĩ Hoàng Văn Ái (Pháo thủ), Hạ sĩ Cao Trần Vịnh (lái xe) và hạ sĩ Nguyễn Đắc Lượng (Pháo thủ) đã anh dũng hy sinh. Lúc này xe tăng và bộ binh ta dũng mãnh xông lên tiêu diệt địch, làm chủ Đắc Tô 2.

Trận tiến công tiêu diệt địch ở căn cứ Đắc Tô 2 là trận đánh linh hoạt, táo bạo, quyết đoán của người chỉ huy binh chủng hợp thành và người chỉ huy phân đội xe tăng. Trong hoàn cảnh không có thời gian chuẩn bị vẫn giành thắng lợi giòn giã. Trận đánh đạt hiệu suất chiến đấu cao và rút ra nhiều kinh nghiệm về tổ chức chỉ huy, hiệp đồng, tinh thần quả cảm tiến công áp đảo, tiêu diệt quân thù.

Hạ sĩ Cao Trần Vịnh	Hạ sĩ Hoàng Văn Ái

Trận đánh kết thúc thắng lợi, toàn bộ quân địch ở căn cứ Tân Cảnh-Đắc Tô gồm Trung đoàn 42, 47 của sư đoàn 22 ngụy cùng 2 chi đoàn tăng thiết giáp bị quân ta tiêu diệt, ta bắt sống 1.700 tù binh cùng hàng trăm xe tăng, khẩu pháo... Hiện nay, xe tăng 377 đã được xây dựng thành tượng đài ở chính nơi các anh đã anh dũng chiến đấu và hy sinh. Phần hài cốt của các anh cũng đã được quy tập về Nghĩa trang Đắc Tô-Tân Cảnh, mảnh đất nơi các anh đã hiến dâng trọn tuổi thanh xuân cho đất nước. “Nắm cơm đã cháy thành than”-khẩu phần chưa kịp ăn, cùng các di vật còn lại của kíp xe 377 hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Tăng-Thiết giáp. Đó là minh chứng về tinh thần kiên quyết tấn công tiêu diệt địch, thể hiện cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng của bộ đội xe tăng. Tập thể kíp xe tăng 377 đã lập kỷ lục về hiệu suất chiến đấu cao; 1 xe tăng ta tiêu diệt 7 xe tăng địch trong một trận đánh.

Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, ngày 9-1-2009, kíp xe tăng 377 đã được Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam Nguyễn Minh Triết ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Đó là sự tôn vinh mà những người lính xe tăng hôm nay cảm thấy rất đỗi tự hào.

NGÔ KIM THANH