Cô Lưu Lan Hương, Chủ nhiệm Khối chuyên Sinh, Hệ THPT chuyên Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội).

QĐND - Nâng cao chất lượng giáo dục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của năm học mới. Xoay quanh vấn đề này, chúng tôi đã có đối thoại với thầy Nguyễn Vũ Lương, Chủ nhiệm Khối chuyên Toán và cô Lưu Lan Hương, Chủ nhiệm Khối chuyên Sinh hệ trung học phổ thông chuyên Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội. Đây cũng chính là môi trường mà Giáo sư Ngô Bảo Châu đã theo học và mang về cho Việt Nam 2 chiếc huy chương vàng Olympic danh giá, và đó cũng là tiền đề quan trọng để anh nhận giải thưởng Fields - Giải thưởng cao nhất về toán học vừa qua.

Không khó để nâng cao chất lượng 

 Phóng viên (PV):  Nâng cao chất lượng giáo dục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học mới. Với tư cách là những giáo viên trực tiếp đứng lớp, theo thầy cô, làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học?

Cô Lưu Lan Hương (cô Hương): Quan trọng nhất vẫn là cơ sở vật chất. Sau đó là cơ chế khuyến khích để giáo viên dạy giỏi và học sinh học tốt. Hiện nay, còn xảy ra tình trạng có rất nhiều học sinh ham chơi, đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp để thu hút học sinh hứng thú với việc học. Trên thực tế, cũng phải đặt ra câu hỏi: Một số thầy, cô giáo đã thực sự đầu tư, thực sự hết lòng dạy học chưa?

Thầy Nguyễn Vũ Lương (thầy Lương): Tôi nghĩ, cần trao cho người thầy nhiều quyền chủ động hơn nữa để họ có thể thoải mái sáng tạo, thăng hoa trong giảng dạy. Ở nhiều nước tiên tiến, người ta chỉ đưa ra giáo trình khung, còn giáo viên được quyền lựa chọn cách giảng dạy phù hợp với từng nhóm học sinh khác nhau, từng điều kiện và hoàn cảnh khác nhau để đạt hiệu quả truyền thụ kiến thức cao nhất.

 PV: Để nâng cao chất lượng dạy và học thì một trong những vấn đề mấu chốt là đổi mới phương pháp dạy và học. Theo thầy cô, việc đổi mới phương pháp dạy và học của chúng ta đã đáp ứng được yêu cầu chưa và làm thế nào để đổi mới một cách hiệu quả?

Cô Hương: Để đổi mới được phương pháp dạy và học thì trước tiên phải giảm tải kiến thức. Hiện nay, chương trình dành cho học sinh có vẻ hơi nặng. Khối lượng kiến thức đó đòi hỏi các em phải đầu tư rất nhiều thời gian và công sức, dễ dẫn tới tình trạng học vẹt, học trước quên sau. Nếu giảm tải mà kiến thức đi vào thực tế cuộc sống thì chắc chắn sẽ hiệu quả hơn.

Thầy Lương: Nói về phương pháp giảng dạy mới thì khối chuyên của chúng tôi đã triển khai lâu rồi. Tôi có thể khẳng định, trường của chúng tôi ở đây có đầy đủ các yếu tố: Thầy giỏi, trò giỏi, phương pháp dạy và học tốt. Vậy nên hiện nay đã có cả học sinh nước ngoài muốn đến theo học ở đây. Chẳng hạn như vừa rồi, có những em học sinh Thái Lan nói, sẵn sàng sang trường chúng tôi học dù rằng ở đây vẫn sử dụng tiếng Việt trong giảng dạy. 

PV: Có phương pháp dạy tốt mà học sinh thụ động thì cũng khó đạt hiệu quả như mong muốn. Thầy và cô đánh giá như thế nào về tính chủ động của học sinh Việt Nam hiện nay?

Cô Hương: Ở đâu thì tôi không biết, chứ tính chủ động của học sinh ở đây cao lắm. Nhiều học sinh nói với tôi rằng, các em thích thú với môi trường học tập ở đây, thầy, cô giáo giảng bài hay, còn học sinh thi đua nhau học tập rất hăng hái.

Thầy Lương: Xưa nay, người ta đánh giá khả năng trình diễn, khả năng giao tiếp, khả năng làm việc theo nhóm của học sinh Việt Nam kém hơn học sinh nước ngoài. Ấy là do các em chưa được đào tạo bài bản nên mới thế. Trường chúng tôi đang đào tạo tất cả các kỹ năng đó cho học sinh. Bây giờ học sinh ở đây thuyết trình rất tốt, thậm chí các em còn thuyết trình bằng cả tiếng Anh.

Ươm mầm từ gian khó

PV: Được coi là “mỏ vàng” Olympic, nhưng cơ sở vật chất ở đây chưa được khang trang lắm. Vậy điều đó có ảnh hưởng nhiều đến chất lượng dạy và học không?

Cô Hương: Như mọi người thấy trên đoạn phim tư liệu chiếu tại lễ chào mừng Giáo sư Ngô Bảo Châu vừa rồi, giảng đường nơi Bảo Châu học có cơ sở vật chất không hề tốt. Cho đến bây giờ, cơ sở vật chất của trường chưa được cải thiện là bao. Bảo rằng nó không ảnh hưởng đến thành tích của đội tuyển là không đúng. Nếu được học tập với cơ sở vật chất tốt hơn, có lẽ thành tích của các em còn cao nữa.

Thầy Lương: Đến thăm trường, ai cũng thấy cơ sở vật chất ở đây chưa tốt, bàn ghế cũ kỹ, phòng học thiếu thốn, ngay cả sân chơi cho các em hay làm nơi chào cờ đầu tuần cũng không có. Nghèo như thế, nhưng thầy vẫn say sưa giảng bài, trò vẫn say sưa học tập và hằng năm vẫn mang về cho đất nước nhiều tấm huy chương Olympic. Nếu được dạy và học trong một cơ sở vật chất khang trang hơn, hẳn nhiên kết quả phải cao hơn. 

PV: Dạo một vòng quanh các phòng thí nghiệm, chúng tôi cũng nhận thấy sự thiếu thốn các trang, thiết bị dành cho giáo viên và học sinh. Điều đó khiến chúng tôi nhớ đến sự việc em Trần Công Minh, cựu học sinh ở đây, bị “trượt” huy chương vàng Olympic Vật lý 2009 chỉ vì yếu phần thực hành…

Cô Hương: Không chỉ trong vật lý, mà trong hóa học và sinh học cũng thế. Học sinh Việt Nam khi vào phòng thí nghiệm quốc tế thường không tránh khỏi cảm giác choáng ngợp, không biết phải dùng cái gì và phải làm như thế nào vì chưa bao giờ được tiếp xúc với những dụng cụ như thế. Xưa nay, học sinh Việt Nam đi thi quốc tế rất hiếm khi đoạt được huy chương vàng cũng là vì yếu thực hành. Vậy nên muốn nâng cao chất lượng giáo dục, muốn chinh phục được những đỉnh cao mới thì chúng ta phải đầu tư nhiều hơn cho các phòng thí nghiệm, thực hành. Chẳng hạn, môn sinh học không thể chỉ có một phòng thí nghiệm. Mỗi lĩnh vực như tế bào, vi sinh, sinh lý thực, sinh lý động, di truyền, môi trường… đều phải có một phòng thí nghiệm riêng với mức đầu tư không dưới 1 tỷ đồng mỗi phòng. Như thế mới đáp ứng được yêu cầu.

Thầy Lương: Thực hành của học sinh Việt Nam yếu là hiển nhiên rồi. Quan điểm của tôi là yếu về cái gì thì đầu tư vào cái đó. Học sinh yếu về thực hành thì đầu tư mạnh hơn vào các phòng thí nghiệm để nâng cao khả năng thực hành cho các em. 

PV: Bước vào năm học mới, các thầy, cô mong muốn nhất điều gì?

Cô Hương: Tôi mong có nhiều phòng thí nghiệm hiện đại hơn để học sinh Việt Nam không còn yếu về phần thực hành nữa.

Thầy Lương: Còn tôi mong trường mình sẽ có cơ sở khang trang hơn, có nhiều phòng học đủ tiêu chuẩn hơn cho các em, có sân trường cho các em vui chơi và chào cờ mỗi đầu tuần. Chúng tôi cũng mong rằng, Nhà nước sẽ có chính sách đãi ngộ thích hợp với những thầy, cô giáo dạy ở các đội tuyển đi thi quốc tế, vì để soạn được một bài giảng cho các em, các thầy phải dành ra thậm chí đến 2 tuần để đọc tài liệu, mà chủ yếu là tài liệu nước ngoài. 

PV: Xin cảm ơn thầy và cô!

Nguyễn Tào (thực hiện)