Vào những ngày này, quân và dân huyện đảo Trường Sa đang tất bật lắp ráp các thiết bị tua bin gió để thêm nguồn cung cấp năng lượng sạch cho Trường Sa. Tết này, một Trường Sa lung linh trong ánh điện, rực sáng từ đảo nổi đến các đảo chìm không còn là mơ ước mà đã trở thành hiện thực.

Đánh thức nguồn lực lớn

Ấn tượng lớn nhất của chúng tôi trong chuyến công tác Trường Sa lần này là những hòn đảo rực sáng mỗi khi màn đêm buông xuống. Những hòn đảo nổi như Song Tử Tây, Nam Yết, Sơn Ca... lung linh như một thành phố nổi trên biển. Mọi mệt mỏi do sóng gió gây ra dường như tan biến trước vẻ đẹp kỳ vĩ và niềm tự hào khi được thấy những hòn đảo của Tổ quốc tỏa ánh sáng như tín hiệu bình yên nơi đầu sóng, ngọn gió. Đại tá Lê Xuân Thủy, Phó chỉ huy trưởng Vùng D (Quân chủng Hải quân), Trưởng đoàn công tác ra Trường Sa lần này, nói với chúng tôi:

- Dự án năng lượng sạch cho Trường Sa là dự án mang rất nhiều ý nghĩa cho người dân và bộ đội trên đảo. Trước kia, với việc sử dụng máy phát điện chạy bằng dầu đi-ê-den, nguồn điện cung cấp rất hạn chế. Chỉ có thể sử dụng vào những việc sinh hoạt tối thiểu. Kể từ năm 2008, khi Chính phủ, Bộ Quốc phòng đồng ý cho phép đầu tư hệ thống khai thác năng lượng ở quần đảo Trường Sa, cùng với sự vào cuộc của nhiều cấp, nhiều ngành, dự án nguồn năng lượng sạch đã được triển khai, mơ ước nghìn đời của ông cha về một Trường Sa rực sáng trên nền biển đêm đã và đang trở thành sự thật.

Hàng đèn sử dụng năng lượng mặt trời soi sáng đường tuần tra trên đảo Sơn Ca

Anh Thạch Văn Chánh, cán bộ Công ty TNHH Đầu tư và phát triển Mặt trời Bách Khoa (Thành phố Hồ Chí Minh), đơn vị thực hiện dự án năng lượng sạch cho quần đảo Trường Sa cho biết: Từ năm 1992, Trung tâm nghiên cứu năng lượng của Trường Đại học Bách Khoa Thành phố Hồ Chí Minh đã đặt vấn đề về sự cần thiết phải khai thác năng lượng sạch phục vụ cho nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời triển khai nghiên cứu những dự án lớn về năng lượng gió và năng lượng mặt trời. Qua nhiều năm nghiên cứu và học tập kinh nghiệm của các nước phát triển, Trung tâm đã đưa nguồn năng lượng sạch ứng dụng vào thực tế. Trong đó có pin mặt trời, pin sử dụng năng lượng gió. Năm 2006, Công ty TNHH Đầu tư và phát triển Mặt trời Bách Khoa đã ra đời, ứng dụng các kết quả nghiên cứu ấy vào thực tiễn và từ năm 2008 đến nay bắt tay xây dựng cơ sở hạ tầng bảo đảm năng lượng sạch trên quần đảo Trường Sa.

Từ tháng 4-2009, nguồn năng lượng gió và mặt trời đã bắt đầu hoạt động phục vụ tốt một số thiết bị sử dụng điện tại 9 đảo nổi trên quần đảo Trường Sa. Hoạt động đồng loạt ngay từ đầu là những bóng đèn cao áp chạy vòng quanh các đảo, tỏa ánh sáng rực rỡ suốt đêm, tiết kiệm một khối lượng lớn nhiên liệu thay cho chạy máy phát điện như trước.

Theo đánh giá của các nhà khoa học, quần đảo Trường Sa là khu vực lý tưởng để thực hiện dự án năng lượng sạch. Đây là khu vực có chế độ nắng – bức xạ mặt trời lớn nhất cả nước. Trung bình, mỗi năm khu vực Trường Sa có 2445 giờ nắng với lượng bức xạ mặt trời trung bình đạt 418 calo/cm²/ngày. Các tháng mùa khô có thể đạt gần 10 giờ nắng/ngày với lượng bức xạ lên cao nhất đạt 550 calo/cm²/ngày. Lượng gió ở khu vực Trường Sa ổn định hai mùa rõ rệt, gió mùa Đông Bắc từ tháng 10 đến tháng 3, gió mùa Tây Nam từ tháng 4 đến tháng 9 hằng năm với tần suất gió cấp 4, cấp 5 chiếm tỉ lệ cao. Đây là điều kiện lí tưởng để các tua bin gió hoạt động và cung cấp năng lượng ổn định.

Tất cả để Trường Sa bừng sáng

Từ tháng 4-2009 vừa qua, cụm năng lượng sạch đầu tiên (dự án năng lượng sạch ở quần đảo Trường Sa được chia làm 3 cụm) trên đảo Trường Sa Lớn đi vào hoạt động đã tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trong đời sống quân và dân trên đảo. Việc đưa vào sử dụng cụm năng lượng này, đã giải quyết cơ bản bước đầu về nhu cầu sử dụng điện trên thị trấn Trường Sa. Những thiết bị tưởng như xa xỉ ở đảo bởi lượng tiêu thụ điện năng lớn như: Tủ lạnh, điều hòa không khí… thì bộ đội và nhân dân trên đảo đã được sử dụng. Không những thế, việc sử dụng năng lượng sạch đã góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường trên quần đảo Trường Sa. Trong số nguồn năng lượng được lắp đặt tại đảo Trường Sa Lớn có 70% là năng lượng gió, 30% năng lượng mặt trời.

Hệ thống chiếu sáng ở Trường Sa Lớn là một thành quả mang lại ý nghĩa tinh thần to lớn không chỉ với quân và dân trên đảo mà là điểm tựa tinh thần vững chắc cho ngư dân và các loại tàu thuyền của nước ta thường xuyên hoạt động ở khu vực quần đảo Trường Sa. 95 trụ đèn cao áp đã được lắp đặt và đi vào hoạt động tại thị trấn đảo Trường Sa Lớn, trong đó gồm 50 trụ đèn chiếu sáng đường nội bộ trên đảo và 45 trụ đèn chiếu sáng bờ kè xung quanh đảo. Thiết bị lắp đặt cho mỗi cột chiếu sáng gồm 1 tấm pin mặt trời 12V/130wp, một bộ điều khiển tự động, một ắc quy 12V/150AH, một đèn chiếu sáng dùng LED 12V/35W cùng các phụ kiện như cột, giá đèn, thùng đựng ắc-quy được mạ kẽm nóng. Các ốc vít bằng inox SUS 304 được bảo quản bằng mỡ sau khi lắp đặt xong. Đến nay, trên toàn huyện đảo, bên cạnh Trường Sa Lớn đã có 9 đảo nổi được lắp đặt hệ thống đèn cao áp chiếu sáng sử dụng năng lượng mặt trời bao gồm: Song Tử Tây 25 bộ, Sinh Tồn 15 bộ, Nam Yết 25 bộ, Sơn Ca 16 bộ, Trường Sa Đông 8 bộ, Sinh Tồn Đông 10 bộ, Phan Vinh 8 bộ và An Bang 8 bộ. Với hệ thống đèn cao áp chiếu sáng sử dụng pin mặt trời này, lượng điện tích đủ để sử dụng trong điều kiện trời mưa 2 ngày liên tục.

Hiện nay, lượng điện từ nguồn pin năng lượng mặt trời đi vào hoạt động mới chỉ thắp sáng các đảo nổi, còn các đảo chìm hiện chỉ mới đủ cho sử dụng một số thiết bị điện thiết yếu như ti vi, đài và một số hoạt động nhỏ. Trong dịp Tết này, đơn vị thi công đang triển khai lắp ráp hệ thống tua bin gió trên tất cả các đảo, điểm đảo. Phấn đấu đến trước thời khắc giao thừa, cụm đảo phía Bắc sẽ đưa tua bin gió đi vào sử dụng, để ánh sáng bừng lên không chỉ ở đảo nổi mà ở cả các đảo chìm. Ông Phan Hồng Phúc, Đội phó Đội Cơ khí đơn vị thi công cho biết: “Để lắp đặt các thiết bị này, trước đó đơn vị đã nghiên cứu rất kỹ việc thử nghiệm sau 6 tháng lắp đặt 2 tua-bin gió WHISPER-500 và 1 hệ lai ghép gió PV tại Vùng D (Quân chủng Hải quân) và ở đảo Trường Sa Lớn. Chúng tôi thấy độ ăn mòn ở môi trường biển, đặc biệt là ở Trường Sa rất cao, gấp nhiều lần so với đất liền”. Từ kết quả thử nghiệm ấy, đơn vị thi công đã đề xuất lựa chọn các thiết bị dựa trên các tiêu chí thiết bị thiết kế chuyên dùng cho hàng hải và vùng biển có chất lượng, độ tin cậy cao, công nghệ của châu Âu-châu Mỹ. Việc bảo dưỡng chống ăn mòn được thực hiện nghiêm ngặt. Đối với tháp của tua-bin gió (vật liệu là thép nhúng kẽm) có kế hoạch bảo trì định kỳ bằng cách phủ lớp sơn epoxy chống gỉ. Các cột tháp, cột đèn đều được nhúng kẽm chống mặn. Các bu-lông, ốc vít sử dụng loại inox chống gỉ, chống sét tốt. Loại tháp này có khả năng chịu được sức gió cấp 12 và phù hợp với điều kiện khí hậu biển (chống ăn mòn).

Anh Trần Vũ Lân, Phó chủ tịch UBND xã đảo Song Tử Tây cho biết: Từ khi xã đảo được thắp sáng bằng nguồn năng lượng mặt trời, chẳng những đời sống nhân dân được nâng lên một bước mà hoạt động của ngư dân đánh bắt hải sản xa bờ cũng sôi nổi hẳn lên. Chất lượng các dịch vụ trợ giúp ngư dân trên biển như hoạt động y tế, hậu cần đời sống ngày càng tốt hơn. Bản thân đảo trở thành ngọn hải đăng khổng lồ, lung linh trong đêm, các tàu thuyền yên tâm khai thác hải sản. Còn Trung tá Lê Thanh Hải, Đảo trưởng đảo Sơn Ca cho hay: “Từ khi có hệ thống thắp sáng, chất lượng huấn luyện, SSCĐ trên đảo được nâng lên một bước, nhất là chất lượng huấn luyện đêm rất cao”.

Đầu tháng 2 này, bên cạnh những chuyến tàu chở chúng tôi đi công tác từ Trường Sa trở về đất liền, lại có những chuyến tàu chở thiết bị và cán bộ, công nhân của đơn vị thi công ra làm nhiệm vụ tại đảo. Anh Thạch Văn Chánh cho biết, rất nhiều cán bộ, công nhân trong công ty anh sẽ ở lại đón xuân cùng bộ đội để cùng theo dõi những ngọn đèn bừng sáng trên các đảo trong lúc cả nước vào xuân.

Bài và ảnh: HỒNG HẢI