Tổng thống Nga Đmi-tri Mét-vê-đép. Ảnh: Internet

Với chương trình nghị sự không chỉ bó hẹp trong quan hệ song phương giữa hai cường quốc Nga và Pháp, chuyến thăm 3 ngày của Tổng thống Nga Đmi-tri Mét-vê-đép (Dmitry Medvedev) tới Pa-ri, từ ngày 1 đến 3-3-2010, đang thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế. Chuyến thăm này được thực hiện trong khuôn khổ Năm văn hóa Nga tại Pháp, đánh dấu mối quan hệ đối tác chiến lược ưu tiên đang được thắt chặt  giữa hai quốc gia, trong đó vấn đề hợp tác kinh tế, quân sự là những ưu tiên được đặt lên hàng đầu. 

Mối quan hệ Nga-Pháp từ lâu được xem là mối quan hệ khá đặc biệt. Pháp, một trong những thành viên sáng lập của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào năm 1949, đã quyết định rút khỏi Bộ Chỉ huy quân sự, cơ quan đầu não của tổ chức này vào năm 1966 với lí do chính là không muốn chịu sự chi phối của Mỹ. Quyết định này vô hình trung đã đưa hai quốc gia, từng đối đầu trong chiến tranh lạnh, xích lại gần nhau. Cùng với Nga, Đức, lập trường phản đối cuộc chiến tranh I-rắc năm 2003 của Pháp tạo ra chất xúc tác tự nhiên gắn kết Pa-ri với Béc-lin và Mát-xcơ-va, trở thành trục đối trọng với Oa-sinh-tơn – Luân Đôn – Can-bơ-rơ trong cuộc chiến I-rắc.

Tuy nhiên, quan hệ Pháp-Nga có chút lắng xuống khi ông Ni-cô-la Xác-cô-di (Nicolas Sarkozy) đắc cử Tổng thống Pháp năm 2007. Với mong muốn cải thiện mối quan hệ “cơm chẳng lành canh chẳng ngọt” Pháp -  Mỹ trong thời của người tiền nhiệm J.Si-rắc, ông Xác-cô-di thực hiện chính sách nghiêng về ủng hộ Oa-sinh-tơn trong nhiều vấn đề quốc tế. Vì vậy, chẳng phải ngẫu nhiên lại xuất hiện những bất đồng giữa Pháp và Nga trong một loạt vấn đề quốc tế nhạy cảm, như hồ sơ về chương trình làm giàu uranium của I-ran, vấn đề độc lập của Cô-xô-vô, vấn đề Trung Đông hay chương trình hạt nhân của Triều Tiên… Đặc biệt, tháng 3-2009, chính quyền của Tổng thống Xác-cô-di đã quyết định đưa Pháp quay trở lại Bộ Chỉ huy NATO, một quyết định khiến Mát-xcơ-va không khỏi quan ngại, dù Pa-ri khẳng định với vai trò này, Pháp sẽ đưa NATO đi theo một hướng đi mới, thoát khỏi tư tưởng cũ thời chiến tranh lạnh. Thế nhưng, dù quan hệ giữa Pháp và Nga có phần không “êm ả” nhưng nó cũng không tạo ra nhiều sóng gió như trong quan hệ Nga - Mỹ. Pa-ri nhận thức rõ rằng, việc “gạt bỏ” Mát-xcơ-va ra khỏi cuộc chơi “các ông lớn” là một sự thiệt thòi lớn đối với Pháp. Ngoại trưởng Pháp Béc-na Cu-snê (Bernard Kouchner) từng nhấn mạnh “phải coi nước Nga là đối tác hơn là đối thủ”. Quan điểm này cũng được Tổng thống Xác-cô-di nhắc tới trong chuyến thăm Mát-xcơ-va năm 2007 và trong cuộc hội đàm với Tổng thống Mét-vê-đép ngày 1-3 vừa qua tại Pa-ri. Tổng thống Xác-cô-di nhấn mạnh, Nga là người bạn đáng tin cậy và là đối tác trong vấn đề an ninh châu Âu. Với sự hợp tác của Nga, ông Xác-cô-di tin tưởng, Pháp và EU có thể tham gia giải quyết nhiều vấn đề quốc tế như vấn đề hạt nhân I-ran hay những nỗ lực chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Về phần mình, Tổng thống Mét-vê-đép cho rằng, Mát-xcơ-va sẵn sàng xem xét vấn đề trừng phạt Tê-hê-ran, tuy nhiên, đây phải là các biện pháp "được cân nhắc kĩ lưỡng" và không gây phương hại cho người dân I-ran.

Chuyến thăm Pháp của ông Mét-vê-đép còn mang đậm dấu ấn hợp tác kinh tế. Một đoàn doanh nghiệp hàng đầu của Nga đã tháp tùng Tổng thống Mét-vê-đép tham dự Diễn đàn doanh nghiệp Nga-Pháp, trong đó có các nhà tài phiệt lớn như: Ô-léc Đê-ri-pa-xca (Oleg Deripaska), Mi-kha-in Prô-khô-rốp (Mikhain Prokhorov)… Trong khuôn khổ chuyến thăm này, hai bên đã ký hai thỏa thuận quan trọng, trong đó có thỏa thuận giữa hai tập đoàn năng lượng Gazprom của Nga và GDF Suez của Pháp về hợp tác và đầu tư, hay thỏa thuận giữa các tập đoàn chế tạo máy Alstom của Pháp và Transmashholding của Nga về hợp tác sản xuất và công nghệ. Theo số liệu thống kê, Pháp hiện là một trong những nhà đầu tư lớn nhất vào Nga với số vốn lên tới 10 tỉ USD.  Mặc dù bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu, song các công ty của Pháp vẫn đầu tư gần 10,4 tỉ USD vào thị trường Nga. Kim ngạch buôn bán hai chiều trong giai đoạn từ năm 2003 - 2008 tăng 5 lần. Năm 2009, kim ngạch xuất khẩu của Nga vào Pháp tăng 40,4%, đạt 12,2 tỉ USD, đưa Pháp trở thành đối tác thương mại châu Âu lớn thứ 5 của Nga, sau Đức, I-ta-li-a, Hà Lan và Ba Lan. Giá trị xuất khẩu của Nga sang Pháp tăng nhanh chủ yếu nhờ vào khí đốt, khi mà Nga bảo đảm 14% nhu cầu lượng khí đốt tiêu thụ của người dân nước Pháp. Trong khi đó, các công ty năng lượng Pháp cũng được lợi từ nguồn khí đốt của Nga. Tập đoàn Gazprom của Nga cũng đã chọn công ty Total của Pháp làm một trong những đối tác đầu tư vào mỏ khí đốt Shtokman, một trong những mỏ khí đốt lớn nhất hành tinh tại Nga…

Không chỉ quan tâm đến lĩnh vực kinh tế, một chủ đề khác cũng được hai nhà lãnh đạo đặc biệt quan tâm là việc Pháp, quốc gia đầu tiên của NATO, đồng ý bán chiến hạm Mistral cho Nga. Quyết định này đã khiến các nước láng giềng của Nga như Ba Lan, Gru-di-a, Lát-vi-a, Lít-va... lo lắng và khiến nhiều nghị sĩ Mỹ không khỏi bất bình. Không phải ngẫu nhiên mà Pháp lại vượt lên trước các thành viên NATO khác trong mối quan hệ với Nga. Việc Pháp thắt chặt quan hệ với Nga không chỉ mang động cơ kinh tế mà còn mang ý nghĩa về mặt chính trị và chiến lược. Với việc bán tàu Mistral cho Nga, Pháp muốn khẳng định Nga là một đối tác tin cậy và chứng tỏ sự độc lập của Pháp với Mỹ và NATO. Vì vậy, “món quà Mistral” càng có ý nghĩa khi được Pháp trao cho Nga trong đúng năm nay, năm được hai nước tuyên bố là “Năm giao lưu Pháp - Nga”.

Như lời Tổng thống Xác-cô-di đã phát biểu: “Với việc bán tàu chiến Mistral cho Nga, Pháp mong muốn khép lại chiến tranh lạnh”. Chắc chắn quan hệ Pa-ri – Mát-xcơ-va đang bước sang một giai đoạn mới, giai đoạn tin tưởng và sẵn sàng ưu tiên hợp tác chiến lược.

KIM OANH