Hướng đến kinh tế hóa - tài chính hóa lĩnh vực biển, đảo
Tiềm năng biển Việt Nam là một lợi thế lớn, là niềm tự hào của đất nước trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong xu thế hội nhập kinh tế khu vực và thế giới. Tuy nhiên, lợi thế đó vẫn mãi chỉ là tiềm năng nếu thiếu đi một chiến lược tổng thể, cùng những mục tiêu, biện pháp cụ thể. Qua cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Văn Đức có thể thấy rõ hơn hướng đi mới trong khai thác tiềm năng biển đảo.
Nội lực mới từ Tổng cục Biển và Hải đảo
- Tổng cục Biển và Hải đảo ra đời, là cơ quan quản lý nhà nước thống nhất về biển, đảo. Thứ trưởng đánh giá gì về dấu mốc quan trọng này?
- Thực hiện theo tinh thần Nghị quyết Trung ương về chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, tại Nghị định 25 Chính phủ đã giao nhiệm vụ quản lý Nhà nước thống nhất và tổng hợp về biển, hải đảo cho Bộ Tài nguyên và Môi trường. Ngày 27-8-2008, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam. Tổng cục là cơ quan trực thuộc Bộ, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước về biển và hải đảo; thực hiện các dịch vụ công theo quy định của pháp luật. Từ nay, các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách, các chương trình, đề án về quản lý và phát triển kinh tế biển và hải đảo sẽ được Tổng cục Biển và Hải đảo chủ trì thực hiện. Công tác điều tra cơ bản về tài nguyên-môi trường biển, khảo sát, thăm dò, nghiên cứu biển, hải đảo và đại dương sẽ được triển khai có bài bản. Sẽ tiến hành ngay việc lập quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên các vùng biển, ven biển và hải đảo. Khi Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam thực hiện đầy đủ và có hiệu quả các chức năng nhiệm vụ của mình thì sẽ thúc đẩy nhanh hơn tiến trình phát triển kinh tế biển của nước ta.
- Theo Thứ trưởng, làm thế nào để phát triển kinh tế biển hiệu quả nhưng cũng phải song hành với bảo vệ môi trường?
- Phát triển kinh tế biển và hải đảo đi đôi với bảo vệ môi trường là mục tiêu chúng ta phải đạt được. Nếu phát triển kinh tế mà không bảo vệ được môi trường trong sạch thì như vậy là phát triển không đúng hướng, không hiệu quả, thiếu bền vững. Những tác nhân hủy hoại làm suy thoái môi trường biển chủ yếu là từ trên bờ và ven bờ; các sự cố tràn dầu và một số tác nhân gây ô nhiễm do các hoạt động kinh tế trên biển cũng gây ảnh hưởng đáng kể. Muốn bảo vệ môi trường trước hết chúng ta phải làm tốt công tác quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội các vùng biển, ven biển và hải đảo. Quy hoạch phải trên cơ sở dữ liệu điều tra cơ bản đầy đủ và chính xác, phải có các biện pháp, giải pháp cụ thể để khai thác, sử dụng có hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường. Bộ sẽ chỉ đạo Tổng cục Biển và Hải đảo tổ chức điều tra, đánh giá và kiểm soát chặt chẽ các nguồn ô nhiễm làm suy thoái môi trường biển từ các hoạt động kinh tế trên biển, bờ biển, hải đảo và các sự cố do tai nạn và thiên tai trên biển. Tuy nhiên, kinh nghiệm của các nước và ngay cả của chúng ta trong 20 năm qua cho thấy, đây là nhiệm vụ hết sức khó khăn mà cả hệ thống chính trị, các bộ, các ngành và các địa phương phải cùng nỗ lực thực hiện. Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ có các chương trình kế hoạch cụ thể, có trọng tâm, trọng điểm để bảo vệ môi trường biển, đảo nước ta trong quá trình thực hiện chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020.
Phát triển kinh tế biển bền vững
- Vấn đề Kinh tế hóa-Tài chính hóa lĩnh vực biển, hải đảo sẽ được thể hiện như thế nào, thưa Thứ trưởng?
- Kinh tế hóa – Tài chính hóa ngành Tài nguyên và Môi trường có nghĩa là phải làm sao để huy động cao nhất các nguồn lực do Bộ quản lý vào sự tăng trưởng kinh tế của đất nước. Đối với biển và hải đảo, nước ta có bờ biển dài 3.260km, diện tích biển gấp 3 lần diện tích đất liền và có khoảng 3.000 hòn đảo, đây là nguồn tài nguyên vô giá mà thiên nhiên ban tặng cho đất nước và con người Việt Nam. Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm nghiên cứu, soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách, chiến lược, chương trình quốc gia... về biển và hải đảo trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, ban hành nhằm khai thác, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả tài nguyên của bờ biển, đáy biển, trong lòng biển và hệ thống hải đảo. Đồng thời tạo hành lang pháp lý huy động mọi nguồn lực của các thành phần kinh tế trong và ngoài nước tham gia phát triển kinh tế biển, đảo.
Bên cạnh đó cũng đẩy mạnh công tác khảo sát, thăm dò, nghiên cứu khoa học, thu nhận dữ liệu điều tra cơ bản biển, hải đảo và đại dương. Tổng hợp, xử lý và cung cấp kịp thời, chính xác thông tin, dữ liệu điều tra cơ bản về biển, hải đảo để các bộ, ngành và các địa phương sử dụng trong việc quy hoạch phát triển kinh tế biển, đảo của mình. Dữ liệu điều tra cơ bản dù không phải là hàng hóa có thể bán được ngay ra thị trường để hoàn vốn và thu lợi, nhưng rất hiệu quả về kinh tế khi có dữ liệu kịp thời và chính xác sẽ tránh được những lãng phí rất lớn do các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt những quy hoạch, chiến lược, dự án trên cơ sở dữ liệu, thông tin không đầy đủ và thiếu chính xác.
- Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay, biển, đảo ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo năng lực cạnh tranh của quốc gia và của ngành công nghiệp. Vậy giải pháp nào cho sự phát triển ngành công nghiệp biển theo hướng bền vững, thưa Thứ trưởng?
- Nói phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững thì đúng hơn, trong kinh tế biển có ngành công nghiệp biển. Giải pháp phát triển công nghiệp biển là nhiệm vụ của bộ Công thương. Giải pháp phát triển các ngành còn lại của kinh tế biển là của nhiều ngành và các tỉnh, thành phố có biển. Theo tôi, muốn phát triển kinh tế biển bền vững thì trước hết phải phát triển kinh tế vùng ven biển. Đây vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển kinh tế biển. Vì thế mà Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt quy hoạch xây dựng và phát triển 15 khu kinh tế ven biển. Cùng với sự phát triển kinh tế mạnh mẽ của các thành phố có biển như: Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, các tỉnh Quảng Ninh, Khánh Hòa, Bà Rịa – Vũng Tàu, các khu kinh tế, khu công nghiệp đã và đang xây dựng, sau khi 15 khu công nghiệp, khu kinh tế mới được phê duyệt này xây dựng và đi vào hoạt động, đất nước ta sẽ có hệ thống chuỗi kinh tế ven biển phát triển. Đó là điều kiện và cơ sở vững chắc để chúng ta tin tưởng các mục tiêu cơ bản của chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 sẽ được thực hiện, đất nước ta sẽ có nền kinh tế biển phát triển bền vững.
- Xin cảm ơn Thứ trưởng!
HỒNG MINH (thực hiện)